Khổ Sâm: 6 bài thuốc quý giúp chữa bệnh thần kỳ

Cây Khổ Sâm được dùng phổ biến trong bài thuốc chữa đau dạ dày

Khổ Sâm là vị thuốc quan trọng trong nhiều bài thuốc quý chữa bệnh. Vậy, điều gì đã giúp dược liệu này có được những lợi ích tuyệt vời như vậy? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây của Dược Liệu 24h

Cây Khổ Sâm là cây gì?

Khổ Sâm cho lá là loại cây nhỏ với chiều cao khoảng 1m. Lá có hình mũi mác mọc so le nhưng gần như đối với nhau, đôi lúc có thể mọc thành vòng 3-4 lá với nhau. Cả hai mặt lá đều có nhiều lông. Hoa mọc ở đầu cành hoặc kẽ lá thành cụm. Quả có màu đỏ với lông trắng và mùa cho quả từ tháng 5 đến tháng 8 hằng năm. Cây Khổ Sâm cho lá thường được trồng phổ biến ở nước ta nhờ hợp với khí hậu nhiệt đới, đặc biệt ở các tỉnh đồng bằng Bắc bộ.

Cây cho rễ cũng có chiều cao ngang với loại cho lá. Lá của cây tương đối giống lá phan tả diệp có đặc điểm lá kép có lông mọc so le nhau. Hoa có màu vàng nhạt, mọc dọc theo chiều dài của cây. Quả hình cầu, có đầu thuôn dài, màu đen. Loại Khổ Sâm này thường được trồng nhiều ở Trung Quốc và hiện nay cũng đang được tiến hành trồng ở các tỉnh phía bắc.

Các nghiên cứu về thành phần hóa học trong lá của cây này còn khá hạn chế. Một số nghiên cứu sơ bộ cho thấy trong lá có chứa các thành phần: flavonoid, alcaloid, acid benzoic, β – sitosterol, tecpenoid, stigmasterol.

Khổ Sâm là loại cây được trồng nhiều ở Trung Quốc
Khổ Sâm là loại cây được trồng nhiều ở Trung Quốc

Cây Khổ Sâm có tác dụng gì?

Rễ Khổ Sâm

  • Trong rễ có một số hoạt chất hỗ trợ ức chế quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn, giúp ngăn ngừa phản ứng viêm.
  • Rễ có chứa dẫn xuất matrin với tác dụng ức chế quá trình sản xuất histamin, làm giảm các phản ứng dị ứng.
  • Hoạt chất D-matrin trong rễ  giúp chống lại các phản ứng gây rối loạn nhịp tim, tăng thời gian dẫn truyền tim và hạ nhịp tim.
  • Rễ cây thuốc này còn giúp làm tăng số lượng bạch cầu trong cơ thể giúp chống lại nhiễm trùng.
  • Một số thành phần khác trong dược liệu còn có khả năng phòng ngừa bệnh máu trắng.
  • Oxy matrin có chứa trong rễ có thể giúp ức chế sự kết tập của tế bào mastocyt, giúp điều trị các trường hợp dị ứng hoặc viêm da tiếp xúc.

Lá Khổ Sâm

  • Lá  có tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm, giảm đau, chống dị ứng.
  • Hỗ trợ cải thiện các vấn đề ở hệ tim mạch như gia tăng lưu lượng máu động mạch vành, ngăn ngừa thiếu máu cơ tim, hạn chế hình thành các mảng xơ vữa trong lòng động mạch, giảm nguy cơ rối loạn nhịp tim, hạ lipid máu.
  • Long đờm, bổ phế ở những người có chứng ho dai dẳng, ho có đờm, đồng thời làm giảm các triệu chứng của hen suyễn.
  • Nước sắc từ lá cây này có tính kháng khuẩn cao với tác dụng ức chế sự sản sinh của các vi khuẩn như tụ cầu vàng, liên cầu khuẩn nhóm B, trực khuẩn lỵ và một số bệnh nấm ngoài da.

Cây Khổ Sâm chữa bệnh gì?

Theo y học cổ truyền, cây thuốc này có vị cực đắng, tính cực hàn. Các vị thuốc tính hàn – nghĩa là lạnh – thường được dùng để trị bệnh nhiệt – nghĩa là nóng, sốt. Do đó khác với các loại sâm khác như nhân sâm, sâm ngọc linh,… vị thuốc này thường dùng để trị các bệnh nóng sốt, tiêu sưng thũng như trong các đơn thuốc uống trị kiết lỵ, sốt, giun, ký sinh trùng, vàng da. Ngoài ra, vị thuốc này còn dùng ngoài da để trị các bệnh da như da sưng đỏ, viêm loét da, chàm, sưng âm hộ,…

Theo các nghiên cứu hiện nay, có hơn 200 hợp chất đã được phân lập từ rễ của cây. Đa số các hợp chất thuộc nhóm flavonoid và alkaloid như: Maxtrin, sophocacpin, oxymatrin, xytisin,… Kết quả nghiên cứu các hợp chất của rễ cây có tác dụng kháng ung thư, kháng khuẩn, hạ sốt, chống viêm, tác dụng kháng ung thư, kháng khuẩn, chống phản ứng phản vệ, chống hen suyễn. Ngoài ra, các nghiên cứu còn cho thấy tác động của dịch chiết Khổ Sâm lên hệ tim mạch như hỗ trợ chống loạn nhịp, chống xơ hóa cơ tim, giãn mạch máu, chống thiếu oxy cơ tim,…

Lưu ý khi dùng cây Khổ Sâm

  • Tỳ vị hư hàn: không dùng (Trung Dược Đại Từ Điển).
  • Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và phụ nữ đang cho con bú chỉ nên dùng với lượng thấp, đồng thời cần tham vấn ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
  • Vị thuốc có độc tính nhẹ, nên sử dụng với liều lượng thấp, không nên dùng quá liều, không dùng kéo dài mà chỉ nên dùng tối đa trong thời gian khoảng 1 tháng (4).

Cây Khổ Sâm có mấy loại?

Cây Khổ Sâm được chia thành hai loại chính đó là cây Khổ Sâm cho lá và cây Khổ Sâm cho rễ. Mỗi loại sẽ có những công dụng và phương pháp điều trị bệnh khác nhau.

  • Dược liệu cho lá

Theo những ghi chép của y học cổ truyền, Khổ Sâm cho lá có tình bình, vị đắng và có ít độc tố. Chúng được quy vào kinh Đại tràng. Với tính vị đó, dược liệu có công dụng thanh nhiệt táo thấp, sát trùng, khu phong, sát trùng và lợi niệu. Theo đó, Khổ Sâm chủ trị chứng bạch đới, tả lỵ, phong hủi, tả lỵ, ngứa ngoài da, hoàng đản…

  • Dược liệu cho rễ

Trong Đông y, Khổ Sâm cho rễ có tính mát, vị đắng, được quy vào kinh Tâm, Can và Đại trường. Theo đó, dược liệu có công dụng lợi thấp nhiệt, bổ đắng và chủ trị chứng sốt cao, hoàng đản, nhiễm trùng roi âm đạo, nhiệt lỵ, lở ngứa, tiêu chảy, viêm tai giữa cấp và mãn tính…

Dược liệu Khổ Sâm cho rễ
Dược liệu Khổ Sâm cho rễ

Giá cây Khổ Sâm

Cây Khổ Sâm được xếp vào hàng cây thuốc quý hiếm. Chính vì vậy mà việc tìm mua nó cũng khá khó khăn. Hơn nữa, với những tác dụng thần kỳ mà nó mang lại và công dụng với từng loại bệnh. Tìm được một địa điểm cung cấp chất lượng, uy tín còn được đặt lên vấn đề cao hơn.

Hiện giá cây thuốc này ở khoảng 150.000 vnđ/ký. Tuy nhiên, mức giá này sẽ có sự thay đổi tùy vào số lượng và đơn vị mua khác nhau.

Bài thuốc từ cây Khổ Sâm

  • Bài thuốc cây Khổ Sâm chữa đau dạ dày

Bài thuốc 1: Chuẩn bị 16 – 20g lá Khổ Sâm, rửa sạch với nước rồi đem đi sắc để lấy nước đặc. Sử dụng khi nước còn ấm, uống sau bữa ăn trong khoảng 2-3 tuần. Nếu chưa khỏi thì có thể ngưng một vài ngày rồi tiếp tục dùng cho đến khi khỏi bệnh.

Bài thuốc 2: Sử dụng lá khôi 50g; lá Khổ Sâm và lá bồ công anh mỗi vị 12g. Sắc các vị thuốc trên kèm theo 600ml nước. Đun sôi với lửa nhỏ cho đến khi nước đặc lại còn 200ml. Lọc bỏ bã lấy nước uống 2-3 lần/ngày, duy trì trong 10 ngày.

Bài thuốc 3: Sắc lấy nước uống hỗn hợp lá Khổ Sâm 16g cùng 1 ít dạ cẩm. Mỗi ngày sử dụng một thang và duy trì trong khoảng 2-3 tuần.

Bài thuốc 4: Nguyên liệu gồm Khổ Sâm và trần bì mỗi vị 12g; hương phụ, nghệ, bồ công anh mỗi vị 10g; 8g ngải cứu. Đem các vị thuốc tán nhuyễn thành bột mịn rồi mỗi ngày dùng 10-20g uống cùng nước ấm 2 lần/ngày.

Cây Khổ Sâm được dùng phổ biến trong bài thuốc chữa đau dạ dày
Cây Khổ Sâm được dùng phổ biến trong bài thuốc chữa đau dạ dày
  • Bài thuốc trị viêm đại tràng mãn tính từ cây Khổ Sâm

Chuẩn bị các nguyên liệu gồm: Lá Khổ Sâm, cùng chè dây, hậu phác, nam mộc hương, thương truật, vân mộc hương mỗi vị khoảng 8g. Sắc hỗn hợp trên với nước trong vòng 30 phút, sử dụng nhiều lần trong ngày.

  • Bài thuốc cây Khổ Sâm chữa chứng đầy hơi, khó tiêu

Bài thuốc 1: Sắc khoảng từ 12 – 24g Khổ Sâm lấy nước uống hoặc có thể đem đi hãm như hãm trà rồi sử dụng.

Bài thuốc 2: Lá Khổ Sâm, nhân trần, bồ công anh mỗi vị 12g; lá khôi và chút chít mỗi vị 10g. Giã nhuyễn các vị thuốc trên thành bột rồi pha nước ấm để sử dụng hằng ngày.

Bài thuốc 3: Chuẩn bị lá Khổ Sâm, uất kim, hậu phác mỗi vị 12g; bồ công anh 20g, lá khôi 40g, cam thảo 4g, ngải cứu 8g. Sắc lấy nước từ các vị thuốc trên hoặc nấu rồi pha uống cùng với siro.

  • Bài thuốc trị vẩy nến từ cây Khổ Sâm

Nguyên liệu gồm lá Khổ Sâm, huyền sâm, sinh địa, kim ngân hoa mỗi vị 15g, thương nhĩ tử 10g. Sắc lấy nước uống hỗn hợp trên và sử dụng khi còn ấm. Ngoài ra có thể kết hợp sử dụng lá kinh giới đi kèm với lá Khổ Sâm và lá trầu không để đun nước tắm ngoài da để giảm nhanh các triệu chứng.

  • Trị chứng đau bụng không rõ nguyên nhân

Dùng từ 4 – 5 lá Khổ Sâm cùng vài hạt muối. Nhai trực tiếp hỗn hợp này và nuốt. Nếu có biểu hiện nôn ói thì có thể nhai kèm một lát gừng tươi.

  • Bài thuốc điều trị các bệnh tim mạch

Ngoài các công dụng trên thì một tác dụng mà ít người biết đến là Khổ Sâm chữa bệnh tim với các bài thuốc sau:

Bài 1: Bài thuốc Khổ Sâm long thảo chứa Khổ Sâm chủ trị loạn nhịp tim, thanh tâm hỏa. Khổ Sâm và ích mẫu mỗi vị 30g, 6g chích thảo. Đem sắc lấy nước uống ngày 1 thang, chia làm 3 lần trong ngày. Bài thuốc này giúp điều trị rối loạn nhịp tim.

Bài 2: Khổ Sâm và hồng hoa với một lượng bằng nhau, chích thảo chỉ bằng 60% lượng Khổ Sâm. Đem hỗn hợp giã nhuyễn rồi tán thành bột, sau đó làm thành viên 0,5g. Sử dụng 3 lần/ngày, mỗi lần 3 viên. Có tác dụng điều trị ngoại tâm thu và viêm cơ tim.

Khổ Sâm là vị thuốc quen thuộc trong nhiều bài thuốc Đông y. Hy vọng, từ thông tin chia sẻ trên đây của Dược Liệu 24h, bạn sẽ biết cách ứng dụng để điều trị bệnh hiệu quả cho bản thân và những người thân yêu của mình.

Xem thêm:

Ké Đầu Ngựa: Thảo dược có hiệu quả cao trong điều trị mụn nhọt

Cây Tam Thất: 7 bài thuốc hữu ích giúp cầm máu, giảm đau

Leave a Reply

Your email address will not be published.