Ích Mẫu: 3 bài thuốc hữu dụng cho phụ nữ bị rối loạn kinh nguyệt

Ích Mẫu hay còn gọi là cây Sung Úy

Ích Mẫu là thảo dược có tác dụng tốt đối với sức khỏe con người, đặc biệt là hỗ trợ điều trị các vấn đề liên quan đến phụ nữ. Trong bài viết này của Dược Liệu 24h, sẽ chia sẻ những tác dụng, cách chữa bệnh và bài thuốc từ dược liệu này. Mời các bạn cùng tham khảo!

Cây Ích Mẫu là cây gì?

  • Ích Mẫu còn gọi là Ích Mẫu Thảo, Sung Úy, Chói Đèn.
  • Tên khoa học Leonurus heterophyllus Sw. Thuộc họ Hoa môi Lamiaceae (Labiatae).

Đây là một loại cỏ sống 1 – 2 năm, cao 0,6m đến 1m. Thân hình vuông, ít phân nhánh, toàn thân có phủ lông nhỏ ngắn.

Lá mọc đối, tùy theo lá mọc ở gốc, giữa thân hay đầu cành mà có hình dạng khác nhau. Lá ở gốc, có cuống dài, phiến lá hình tim, mép có răng cưa thô và sâu; lá ở thân có cuống ngắn hơn, phiến lá thường xẻ sâu thành 3 thùy, trên mỗi thùy lại có răng cưa thưa; lá trên cùng phần lớn không chia thùy và hầu như không cuống.

Hoa mọc vòng ở kẽ lá. Tràng hoa màu hồng hay tím hồng, xẻ thành hai môi gần đều nhau.

Quả nhỏ, 3 cạnh, vỏ màu xám nâu.

Ngoài mô tả ở trên, cần chú ý phát hiện và phân biệt cây Ích Mẫu Leonurus sibiricus L. (tạm gọi là cây Ích Mẫu hoa to). Vì cây này khác cây nói trên ở hoa to hơn, dài hơn, lá phía trên vẫn chia 3 thùy.

Sung Úy chủ yếu mọc hoang, thường thấy ở ven suối, ven sông nơi đất cát, còn mọc hoang ở ruộng hoang, ven đường. Một số nơi đã trồng để làm thuốc.

Ích Mẫu hay còn gọi là cây Sung Úy
Ích Mẫu hay còn gọi là cây Sung Úy

Tỉ lệ alkaloid cao nhất trong cây Sung Úy vào tháng 5, sau đó giảm xuống. Ngoài ra, trong cây còn có tannin, chất đắng, saponin và 0,03% tinh dầu.

Hoạt chất của Sung Úy như thế cũng chưa được xác định chắc chắn, nhưng trên cơ sở dược lý người ta thấy trong Ích Mẫu có hai loại hoạt chất: Một hoạt chất tan trong ete có tác dụng ức chế tử cung, một loại hoạt chất không tan trong ete có tác dụng kích thích tử cung.

Trong cây thuốc này có 3 flavonozid, một trong số flavonozid được xác định là rutin, một glucozid có cấu tạo steroid, một ít tannin, trong toàn cây có leocacdin cùng cấu trúc với stachydrin, một ít tinh dầu. Alcaloid không có tác dụng chữa bệnh.

Cây Ích Mẫu có tác dụng gì?

Tác dụng của Ích Mẫu theo nghiên cứu hiện đại gồm có:

  • Tác dụng trên tử cung: Có tác dụng trực tiếp lên tử cung, gây hưng phấn, làm cho tử cung co thắt nhiều và mạnh hơn. Điều trị chứng sa tử cung bằng nước sắc Ích Mẫu cho thấy có tác dụng giống như dùng thuốc Ergotamine, tuy có tác dụng chậm nhưng Ích Mẫu an toàn hơn.
  • Tác dụng lên hệ tim mạch: Có tác dụng tăng lưu lượng tuần hoàn ở động mạch vành, làm chậm nhịp tim, cải thiện việc tuần hoàn bị rối loạn, đồng thời ức chế ngưng tập tiểu cầu, nâng cao hoạt tính Fibrinogen.
  • Tác dụng hạ huyết áp, nhất là đối với thời kỳ đầu của bệnh.
  • Điều trị viêm cầu thận bằng nước sắc cho 80 bệnh nhân ở nhiều độ tuổi khác nhau, được điều trị bình thường thì tất cả đều khỏi. Sau đó tiếp tục theo dõi trong 5 năm, không thấy có tái phát.
  • Cây có thể gây sẩy thai. Phụ nữ uống nhiều Sung Úy có khả năng gây không thụ thai.
  • Cao của loại cây này được chiết xuất bằng nước hoặc cồn mới có tác dụng tăng cường co bóp tử cung, còn khi chiết bằng Ether thì có tác dụng ngược lại, gây ức chế hoạt động co bóp của tử cung.

Ích Mẫu theo Y Học Cổ Truyền 

  • Ích Mẫu tính hàn, vị đắng, vào kinh can, có tác dụng hoạt huyết tiêu ứ, bổ huyết. Đây là một vị thuốc quý cho phụ nữ. Cao Ích Mẫu có tác dụng hành khí hoạt huyết nên tuyệt đối không dùng khi phụ nữ mang thai, còn ngoài ra thì rất tốt cho sức khỏe phụ nữ.
  • Ngoài việc biết đến cao Ích Mẫu trị rong kinh ra thì Ích Mẫu còn thường được sử dụng trong điều trị các chứng rối loạn kinh nguyệt khác như đau bụng kinh, bế kinh, an thai, giảm đau.

Cây Ích Mẫu chữa bệnh gì?

Từ lâu vị Sung Úy được nhân dân ta dùng chữa bệnh phụ nữ, nhất là đối với phụ nữ sau khi sinh nở, do đó có câu ca dao: Nhân trần, Ích Mẫu đi đâu/ Để cho gái đẻ đớn đau thế này?

Thường Sung Úy dùng trong trường hợp đẻ xong bị rong huyết (cầm máu tử cung), chữa viêm niêm mạc tử cung, kinh nguyệt quá nhiều.

Ngoài ra, Sung Úy còn dùng chữa tăng huyết áp, thuốc bổ huyết, các bệnh về tuần hoàn cơ tim, thần kinh của tim, chứng tim hẹp nhẹ (stenocardie), chữa lỵ.

Quả Sung Úy dùng với tên sung úy tử làm thuốc thông tiểu, chữa phù thũng, thiên đầu thống (glôcôm).

Cây Ích Mẫu cắt phơi khô dùng trong các bài thuốc
Cây Ích Mẫu cắt phơi khô dùng trong các bài thuốc

Lưu ý khi dùng cây Ích Mẫu

  • Sung Úy có khả năng trục ứ huyết, sinh huyết mới, hoạt huyết điều kinh, những người có đồng tử mở rộng không nên dùng. Bạn cần cân nhắc giữa lợi ích của việc sử dụng Ích Mẫu với nguy cơ có thể xảy ra trước khi dùng. Tham khảo ý kiến tư vấn của thầy thuốc hay bác sĩ trước khi sử dụng vị thuốc này.
  • Chưa có đủ thông tin về việc sử dụng Ích Mẫu trong thời kỳ mang thai và cho con bú. Bạn nên thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc y sĩ y học cổ truyền trước khi dùng thảo dược này.

Giá cây Ích Mẫu

Hiện nay trên thị trường dược liệu, Ích Mẫu được bán với giá dao động từ 120.000-190.000 đồng/1kg. Tuy nhiên, giá cả chênh lệch cũng dẫn đến sự chênh lệch về chất lượng. Vì vậy, khi chọn mua dược liệu này cần chọn loại được đóng gói sạch sẽ, để đảm bảo an toàn vệ sinh.

Bài thuốc từ cây Ích Mẫu

Ích Mẫu là vị thuốc hữu dụng cho phái nữ
Ích Mẫu là vị thuốc hữu dụng cho phái nữ
  • Bài thuốc chữa kinh nguyệt không đều từ cây Ích Mẫu

Cao hương ngải gồm Sung Úy 800g, Ngải cứu 200g, Hương phụ 250g, nấu với nước vài lần. Cô đặc còn 1 lít. Thêm đường, uống mỗi lần 2-3 thìa canh, ngày 2 lần trước bữa ăn.

  • Bài thuốc bổ huyết điều kinh từ cây Ích Mẫu

Sung Úy 80g, Nga truật 60g, Ngải cứu 40g, Hương phụ 40g, Hương nhu 30g. Tất cả sao vàng tán bột mịn, luyện với mật, làm thành viên to bằng hạt đậu xanh. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 20 viên.

  • Bài thuốc giúp co hồi tử cung sau sinh từ cây Ích Mẫu

Sung Úy 36g, Đương quy 9g, sắc uống chia 3 lần trong ngày.

Nếu thấy bài viết chia sẻ trên đây của Dược Liệu 24h về cây ích mẫu hữu dụng, hãy chia sẻ đến người thân và bạn bè của mình cùng biết nhé. 

Chúc bạn thật nhiều sức khỏe!

Xem thêm:

Gừng: 7 công dụng chữa bệnh kỳ diệu bạn nên biết

Gai: Vị thuốc quý ẩn mình trong cây “cỏ dại”

Leave a Reply

Your email address will not be published.