Hương nhu tía: Thảo dược quý trị cảm, hôi miệng, rụng tóc

Cây hương nhu tía ưa khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm

Hương nhu tía là thảo dược thiên nhiên thường được sử dụng trong các bài thuốc chữa cảm lạnh, ho, tiêu chảy ở trẻ nhỏ, cũng như người lớn. Để tìm hiểu rõ hơn về dược liệu này, bạn đọc có thể tham khảo nguồn thông tin mà Dược liệu 24h chia sẻ dưới đây.

Cây hương nhu tía là cây gì?

Hương nhu tía còn thường được gọi với cái tên É tía. Nó có tên khoa học Ocimum sanctum L., thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae).

  • Đặc điểm thực vật của cây hương nhu tía

Đây là loại cây thân thảo nhỏ. Sống hàng năm hoặc có thể lâu hơn. Chiều cao trung bình trên dưới 1m. Thân, cành có màu đỏ tía, có lông. Lá mọc đối, thuôn hình mác hoặc hình trứng. Nó thường màu nâu đỏ, có cuống khá dài, mép hơi khía răng, hai mặt đều có lông, gân lá hình lông chim, có các tuyến nhỏ lõm xuống. Hoa màu tím, mọc thành bông xim co ở đầu cành. Hoa xếp thành vòng gồm 6 – 8 bông, ít phân nhánh. Đài hoa tồn tại đựng quả bế. Toàn cây có mùi thơm dễ chịu.

  • Phân bố của hương nhu tía

Hương nhu tía thường mọc hoang khắp nơi hoặc được trồng trong vườn nhà để làm thuốc.

Trên thế giới, nó được trồng nhiều ở Ấn Độ, Thái Lan, Campuchia, Philippines,… để lấy tinh dầu, làm hương liệu,…

Cây ưa khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm; nhiệt độ trung bình năm khoảng 25 – 30 độ C; lượng mưa 1800 – 2600 mm/năm. Ở các vùng núi cao có khí hậu cận nhiệt đới và hơi lạnh, không thấy trồng.

Cây hương nhu tía ưa khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm
Cây hương nhu tía ưa khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm
  • Bộ phận dùng, thu hái, chế biến, bảo quản

Bộ phận dùng: Thân, cành mang lá, hoa.

Thu hái: Cây Hương nhu tía thường được thu hái khi đang vào mùa ra hoa tầm tháng 5 – 6.

Chế biến: Cây hái về đem rửa sạch, có thể dùng tươi trực tiếp hoặc phơi khô trong bóng râm để dùng dần. Lưu ý không phơi thuốc dưới ánh nắng trực tiếp sẽ làm mất tinh dầu trong thuốc.

Bảo quản: Bảo quản thuốc nơi khô ráo, thoáng mát, có thể bỏ bịch ni lông cột kín. Tránh những nơi ẩm ướt, tránh ánh nắng mặt trời chiếu vào thuốc sẽ làm hư hại, giảm chất lượng dược liệu.

Cây hương nhu tía có tác dụng gì?

Nghiên cứu tác dụng của acid ursolic trong dược liệu, người ta thấy hương nhu tía có những tác dụng: Chống viêm, bảo vệ gan, chống khối u, hạ lipid máu.

Theo Y học cổ truyền, vị thuốc vị cay, tính ấm có những công dụng: làm ra mồ hôi, giải cảm, trừ hơi nắng, thời tiết nhiều ẩm thấp của mùa hè, chữa cảm nắng, nhức đầu, trị đau bụng, đi ngoài, chữa tức ngực, chữa nôn mửa, trị chuột rút, trị phù thũng ứ nước, chữa hôi miệng.

Cây hương nhu tía chữa bệnh gì?

  • Tán thủy thủy, chủ hoắc loạn, bụng đau, nôn mửa (Biệt Lục).
  • Chủ cước khí hàn thấp (Bản Thảo Cương Mục).
  • Phát hãn, thanh thử, lợi thấp, hành thủy (Trung Dược Học).
  • Phát hãn, thanh thử, lợi thấp, tán thủy. Trị mùa hè bị sốt, sợ lạnh, không mồ hôi, đầu đau, ngực đầy, thử thấp, phù thũng, phong thủy, bì thủy (Đông Dược Học Thiết Yếu). 
  • Tán hàn, giải biểu, kiện Vị, lợi niệu (Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).
Cây hương nhu tía có tác dụng trị cảm khá hiệu quả
Cây hương nhu tía có tác dụng trị cảm khá hiệu quả

Lưu ý khi dùng cây hương nhu tía

Khi sử dụng hương nhu tía dược liệu, bạn cần lưu ý đến một số vấn đề sau:

  • Sử dụng đúng dược liệu hương nhu tía.
  • Không sử dụng dược liệu ẩm mốc hoặc có mùi lạ.
  • Tìm hiểu về nguyên liệu và tương tác thuốc trước khi sử dụng.
  • Tham khảo ý kiến bác sĩ khi muốn sử dụng hương nhu tía trong các bài thuốc.

Cây hương nhu tía có mấy loại?

Tại nước ta, hương nhu có 2 loại là hương nhu trắng và hương nhu tía. Trong đó:

  • Hương nhu trắng: Thân và cành hình vuông có lông. Lá mọc đối chéo chữ thập, hình trứng nhọn, mặt trên màu lục xám mặt dưới màu lục nhạt, hai mặt đều có lông ngắn và mịn, mép khía răng, gân hình lông chim, có cuống dài. Hoa nhỏ màu nâu, mọc thành xim co, thường rụng nhiều chỉ còn lại đài. Toàn cây có mùi thơm.
  • Hương nhu tía: Thân hình vuông, chặt thành từng đoạn dài chừng 40cm, mặt ngoài màu nâu nhạt đến nâu tím có nhiều nếp nhăn dọc và lông mịn. Lá mọc đối, khô giòn, nhăn nheo, hình trứng nhọn, có cuống dài, mép khía răng, gân hình lông chim, mặt trên màu nâu, mặt dưới màu nâu nhạt, có các tuyến nhỏ lõm xuống, hai mặt đều có lông ngắn. Hoa màu nâu nhạt hình môi mọc thành xim co, đôi khi một số hoa, lá đã rụng chỉ còn cành. Đài hoa tồn tại đựng quả bế tư nhỏ (Danh Từ Dược Vị Đông Y).

Nhìn chung, cả 2 loại hương nhu từ xa xưa đã được sử dụng rộng rãi như một loại thảo dược thiên nhiên có nhiều tác dụng như trị cảm, chữa sâu răng, khử trùng, tăng sức đề kháng, giúp mọc tóc, chăm sóc tóc… 

Giá cây hương nhu tía

Giá hương nhu tía có mức khác nhau tùy thuộc vào mỗi cơ sở bán. Người bệnh nên chọn địa chỉ uy tín để yên tâm sử dụng cây thuốc này trong việc chữa bệnh. Giá hương nhu tía trên thị trường hiện nay rơi vào khoảng 150.000 đồng/kg.

Bài thuốc từ cây hương nhu tía

Cây hương nhu tía phơi khô dùng nhiều trong các bài thuốc Đông y chữa bệnh
Cây hương nhu tía phơi khô dùng nhiều trong các bài thuốc Đông y chữa bệnh
  • Bài thuốc trị chứng hôi miệng: Hương nhu tía 10g sắc với 200ml nước còn 100ml. Dùng nước sắc từ hương nhu để súc miệng và ngậm hàng ngày, nên dùng vào buổi sáng và tối trước khi đi ngủ. Dùng liên tục trong 15 ngày.
  • Bài thuốc giúp tóc nhanh dài, bóng mượt: Hương nhu tía, lá bưởi (hoặc vỏ bưởi), quả bồ kết khô (đã đốt qua), mỗi vị 10g, nấu với 3 lít nước, pha ấm gội đầu. Tuần gội 2 lần, giúp tóc nhanh dài và rất mượt.
  • Bài thuốc chữa tiêu chảy do lạnh bụng: Hương nhu tía 12g, tía tô (lá và cành), mộc qua, mỗi vị 9g, sắc nước với 3 bát nước còn 1 bát, uống trong ngày sau bữa ăn sáng.
  • Bài thuốc chữa phù thũng, nước tiểu đục: Hương nhu tía 9g, bạch mao căn (rễ cỏ tranh) 30g, ích mẫu thảo 12g, sắc với 600ml nước còn khoảng 200ml, uống thay trà hàng ngày. Mỗi liệu trình điều trị trong 10 ngày.
  • Bài thuốc trẻ chậm mọc tóc: Hương nhu tía 40g, sắc với 200ml nước, cô đặc, trộn với mỡ lợn, ngày bôi 1-2 lần. Trước khi bôi cần vệ sinh da đầu cho trẻ sạch sẽ tránh viêm nhiễm do da đầu bụi, bẩn.
  • Bài thuốc chữa cảm sốt, nhức đầu, đau bụng, chân tay lạnh: Hương nhu tía 500g, hậu phác (tẩm gừng nướng) 200g, bạch biến đậu (sao) 2000g. Tất cả tán nhỏ, trộn đều, mỗi lần uống 10g có khi đến 20g với nước sôi để nguội.
  • Bài thuốc chữa cảm, làm ra mồ hôi, hạ sốt: Hương nhu, hoắc hương, bạc hà, sả, tía tô, lá bưởi, lá chanh mỗi thứ 10g. Tất cả rửa sạch, đun sôi dùng xông hơi.
  • Bài thuốc phòng, chữa cảm nắng, say nắng: Lá hương nhu 32g, hạt đậu ván -32g, củ sắn dây 24g, gừng sống 12g. Các vị phơi khô, tán nhỏ, rây bột mịn. Mỗi lần người lớn dùng 16g, trẻ em 8g; hãm với nước sôi, gạn uống.

Trên đây là một số thông tin về cây hương nhu tía. Hy vọng, bài viết này của Dược liệu 24h có thể giúp ích cho bạn trong việc tìm hiểu thông tin về các loại cây thuốc quý có thể chữa bệnh hiệu quả hiện nay.

Xem thêm:

Húng chanh: “Khắc tinh” của những cơn ho giao mùa

Hoắc hương: 10 bài thuốc chữa bệnh kỳ diệu từ thiên nhiên

Leave a Reply

Your email address will not be published.