Hạ khô thảo: Vị thuốc thanh nhiệt, kháng viêm mạnh

Hạ khô thảo được dùng trong nhiều bài thuốc Đông y chữa bệnh

Hạ khô thảo là một vị thuốc quý với nhiều công dụng tiềm năng, đem lại các bài thuốc Đông Y hữu ích cho bệnh nhân.Hãy cùng tìm hiểu và tham khảo những thông tin sức khỏe hữu ích về loài hoa xinh đẹp này qua bài viết của Dược liệu 24h dưới đây!

Cây hạ khô thảo là cây gì?

Mô tả ngắn: Hạ khô thảo có tên khoa học là Prunella vulgaris L. thuộc họ Lamiaceae (Hoa môi). Công dụng: Chữa lậu, tràng nhạc, lao hạch, viêm họng, ho, xích bạch đới, viêm gan, viêm tử cung, đái đường, mụn nhọt, cao huyết áp, sưng vú (cả cây sắc uống).

  • Tên thường gọi: Hạ khô thảo (Cụm quả)
  • Tên gọi khác: Tịch Cú, Nãi Đông, Yến Diện, Mạch Tuệ Hạ Khô Thảo, Mạch Hạ Khô, Thiết Tuyến Hạ Khô, Thiết Sắc Thảo, Bổng Trụ Đầu Hoa,
  • Tên Tiếng Việt: Tịch cú; Nãi đông; Yến diện; Mạch tuệ hạ khô thảo; Mạch hạ khô; Thiết tuyến hạ khô; Thiết sắc thảo; Bổng trụ đầu hoa.
  • Tên khoa học: Prunella vulgaris L. Họ Lamiaceae (Hoa môi).
Hạ khô thảo hay còn gọi là Mạch Hạ Khô
Hạ khô thảo hay còn gọi là Mạch Hạ Khô

Hạ khô thảo là một cây sống dai có thân vuông màu hơi tím đỏ, lá mọc đối, hình trứng hay hình mác dài, mép nguyên hoặc hơi có răng cưa, có ít lông ở thân và lá.

Cụm hoa mọc ở đầu cành giống như bông do nhiều hoa có cuống ngắn mọc vòng, mỗi vòng có 5 – 6 hoa. Đài hoa có 2 môi, môi trên có 3 răng, môi dưới có 2 răng, hình 3 cạnh. Cánh hoa màu tím nhạt hình môi, môi trên như cái mũ, môi dưới xẻ ba, thùy giữa rộng hơn. Nhị 2 dài, 2 ngắn, đều thò ra khỏi tràng. Bầu có bốn ngăn. Vòi nhỏ dài. Quả nhỏ cứng.

Mạch Hạ Khô là loài cây của các vùng Âu, Á ôn đới, phân bố ở Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và nhiều nước châu Âu.

Ở Việt Nam, cây này hiện nay mới phát hiện được ở Sapa (Lào Cai), Tam Đảo (Vĩnh Phúc), Hà Giang vào các tháng 4, 5, 6 rất nhiều, sang đến tháng 8 một số đã lụi đi. Hạ khô thảo đã được khai thác, trước đây phải nhập của Trung Quốc. Cây Mạch Hạ Khô mọc nơi sáng ẩm, thường tập trung thành đám nhỏ, trữ lượng không nhiều. Cây hạ khô thảo có thể nhân giống bằng hạt. Sau khi trồng 75 – 90 ngày, cây ra hoa.

Hiện nay nhiều nơi như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh nói có Mạch Hạ Khô nhưng chưa được xác minh. Vào mùa hạ, khi một số quả đã chín thì hái cành mang hoa và quả phơi hay sấy khô. Có người dùng cả bộ phận trên mặt đất hái về phơi hay sấy khô để dùng.

Bông hoa – Spica Prunellae, tức phần cụm hoa trên cành mang lá, dài không quá 15cm, tính từ ngọn hoa trở xuống thường gọi là Hạ khô thảo. Ở Châu Âu, người ta dùng toàn cây.

Khi nào hoa ngả sang màu nâu, thì thu hái phần ngọn cây mang hoa, mang về phơi hoặc sấy đến khô

Hiện nay hãy còn ít tài liệu nghiên cứu về cây thuốc này. Mới chỉ biết rằng cành mang hoa và quả chứa chừng 3.5% muối vô cơ tan trong nước. Trong số muối vô cơ này, là kali clorua, ngoài ra còn thấy một chất có tính chất ancaloit, acid ursolic.

Cây hạ khô thảo có tác dụng gì?

Hạ khô thảo dùng trong y học cổ truyền và y học hiện đại
Hạ khô thảo dùng trong y học cổ truyền và y học hiện đại
  • Theo y học cổ truyền

Tính vị theo đông y: Vị đắng, cay, tính hàn, không độc, vào hai kinh can và đởm. Hạ khô thảo có tác dụng thanh can hỏa, tán uất kết, tiêu ứ sáng mất, làm thuốc chữa loa lịch, giải trừ nhiệt độc ở tử cung và âm hộ.

Cây thuốc này dùng chữa loa lịch, giải trừ nhiệt độc ở tử cung và âm hộ

  • Theo y học hiện đại

Mạch Hạ Khô có tác dụng hạ huyết áp lâu dài trên bệnh nhân và làm hết các triệu chứng khó chịu của bệnh cao huyết áp.

Người dân Trung Quốc dùng nấu nước uống thay nước trà.

Tài liệu cổ nói vị hạ khô thảo có tác dụng chữa loa lịch (lở loét, tràng nhạc, mụn nhọt, dò ở trên đầu) rất có công hiệu.

Cây hạ khô thảo chữa bệnh gì?

Hạ khô thảo vị đắng cay, tính lạnh, có tác dụng kháng viêm, mát gan, mát huyết, lợi tiểu, sáng mắt… Do đó, dược liệu này thường được ứng dụng trong lâm sàng chữa một số chứng bệnh như:

  • Chữa viêm màng tiếp hợp cấp, mắt sưng đau.
  • Chữa lao hạch, viêm hạch.
  • Hạ sốt.
  • Chữa dị ứng: ngứa, chàm…
  • Cầm máu do huyết ứ, chấn thương gây chảy máu, rong huyết.
  • Chữa một số bệnh về da: mụn nhọt, viêm da, nhiễm trùng da…
  • Chữa một số chứng đau đầu, hoa mắt, chóng mặt do nhiệt bốc lên cao.
  • Lợi niệu chữa tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu…
  • Chữa cao huyết áp.

Lưu ý khi dùng cây hạ khô thảo

Vị thuốc hạ khô thảo thuộc một trong những dược liệu có tác dụng dược lý tương đối mạnh. Bởi vậy, người dùng nên đặc biệt chú ý những điều sau:

  • Hiện nay, chưa có nghiên cứu nào cho thấy dược liệu này gây ra tác dụng phụ cho sức khỏe. Dù vậy, người dùng vẫn cần tham khảo ý kiếm bác sĩ, tuyệt đối không được tự ý sử dụng, lạm dụng hay điều chỉnh liều lượng các dược liệu trong bài thuốc.
  • Nên phân biệt với cây hạ khô thảo nam hay còn được gọi là cải ma, cải trời thuộc họ Cúc. Là một loại dược liệu nhưng đặc tính, tác dụng hạ khô thảo nam khác hoàn toàn với hạ khô thảo bắc. Điểm dễ phân biệt hai loại cây này nhất là dựa vào phần hoa, hoa hạ khô thảo bắc có màu tím còn hạ khô thảo nam có màu vàng, xuất hiện chủ yếu ở khu vực Thừa Thiên – Huế trở vào Nam.
  • Phụ nữ đang mang thai hay cho con bú, những trường hợp vị âm hư không nên sử dụng.
  • Nếu thấy bất cứ dấu hiệu dị ứng với thảo dược cần đến các cơ sở y tế khám chữa kịp thời.

Giá cây hạ khô thảo

Hiện nay, nhu cầu sử dụng thuốc nam chữa bệnh đang ngày càng gia tăng bởi chúng mang đến hiệu quả cao mà không để lại tác dụng phụ cho cơ thể. Chính vì thế, các cơ sở cung cấp dược liệu cũng trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. 

Qua khảo sát, người dùng có thể mua dược liệu hạ khô thảo ở các khu chợ, cửa hàng dược liệu, các trang mạng xã hội,… với mức giá khoảng 145.000 VNĐ/0,5kg.

Bài thuốc từ cây hạ khô thảo

Để phát huy tối đa những công dụng của dược liệu này cần có cách sử dụng phù hợp với từng mục đích, đối tượng cụ thể. Ngay sau đây, chúng tôi xin chia sẻ đến bạn đọc những bài thuốc trong Đông y từ dược liệu này được dùng phổ biến nhất hiện nay.

Hạ khô thảo được dùng trong nhiều bài thuốc Đông y chữa bệnh
Hạ khô thảo được dùng trong nhiều bài thuốc Đông y chữa bệnh
  • Bài thuốc chữa tràng nhạc, lở loét từ cây hạ khô thảo

Mạch Hạ Khô 200g sắc đặc, uống trước bữa ăn 2 giờ. Hoặc dùng hạ khô thảo 8g, cam thảo 2g, nước 600ml, sắc còn 200ml, chia 3 lần uống trong ngày.

  • Bài thuốc thông tiểu tiện

Mạch Hạ Khô 8g, hương phụ 2g, cam thảo 1g, nước 300ml, sắc còn 200ml, chia 3 lần uống trong ngày.

  • Bài thuốc chữa cao huyết áp từ cây hạ khô thảo

Mạch Hạ Khô rửa sạch, phơi khô, tán nhỏ 40g, chia 2 lần uống trong ngày, sau hai bữa cơm. Uống liên tục 10 ngày, nghỉ 7 ngày, rồi uống tiếp tục như thế từ 2 – 4 đợt, tùy bệnh nặng nhẹ. Hoặc dùng hạ khô thảo, bồ công anh, hạt muồng ngủ sao, mỗi vị 20g. Hoa cúc, lá mã đề, mỗi vị 12g, sắc uống.

Hạ khô thảo là vị thuốc quý được ứng dụng chữa rất nhiều bệnh. Tuy nhiên, để dùng hiệu quả và không gây ra tác dụng phụ, người bệnh cần thăm khám và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Mong rằng những thông tin được chia sẻ trên đây của Dược liệu 24h, sẽ hữu ích cho quá trình chữa bệnh của bạn!

Xem thêm:

Cam thảo đất: cây thuốc dại nhưng nhiều công dụng quý

Địa liền: 4 bài thuốc chữa bệnh hữu dụng không nên bỏ qua

Leave a Reply

Your email address will not be published.