Gai: Vị thuốc quý ẩn mình trong cây “cỏ dại”

Trong y học cổ truyền cây gai được dùng chữa nhiều loại bệnh

Cây Gai là một vị thuốc cổ truyền được sử dụng từ lâu trong dân gian. Nhờ có nhiều tác dụng quý mà dược liệu này được ứng dụng phổ biến trong các bài thuốc chữa bệnh Đông y. Cùng Dược Liệu 24h tìm hiểu cụ thể hơn về tác dụng, bài thuốc và một số thông tin khác về cây thuốc này dưới đây! 

Cây Gai là cây gì?

  • Tên gọi khác: Tầm Ma, Gai Tuyến, Trữ Ma…
  • Tên khoa học: Boehmeria nivea (L) Gaud, (Urtica nivea L).
  • Thuộc họ: Họ Gai (Urticaceae).

Củ Gai (Radix Boehmeriae) là rễ phơi hay sấy khô của cây lá Gai.

Tầm Ma là loại cây sống lâu năm, có thể cao tới 1- 2m. Lá lớn, mọc so le, hình tim, dài 7 – 15cm, rộng 4 – 8cm, mép có răng cưa, gốc lá hình tim hay hơi tròn, mặt dưới trắng vì có nhiều lông trắng bạc, cuống lá màu đỏ có lông mềm; cụm hoa mọc thành túm dày đặc ở kẽ lã, hoa đực và hoa cái riêng; quả bế mang đài tồn tại.

Cây Gai hay còn gọi là cây Tầm Ma
Cây Gai hay còn gọi là cây Tầm Ma

Cây Tầm Ma là loài ưa ẩm, có nguồn gốc ở Ấn Độ, sau đó được di thực và trồng ở nhiều quốc gia như Việt Nam, Trung Quốc, Lào, Malaysia, Nhật bản, Triều Tiên… Ở nước ta, cây mọc hoang và thường được trồng ở vùng trung du và đồng bằng để lấy sợi đan, dệt lưới, làm giấy in bạc rất bền, hoặc lấy lá làm bánh Gai, lấy củ làm thuốc.

Bộ phận dùng làm thuốc là rễ. Theo y học cổ truyền, rễ Tầm Ma có vị ngọt, tính hàn, không độc, có tác dụng thanh nhiệt, tán ứ, lợi tiểu, an thai,… Thu hái đào rễ về rửa sạch đất, cắt thái miếng hoặc để nguyên rồi phơi khô hay sấy khô dùng dần.

Cây Gai có tác dụng gì?

Tác dụng cây Gai theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

  • Axit chlorogenic (một loại tanin): ít độc, có tác dụng ức chế vi trùng và diệt nấm, tăng cường hiệu lực của adrenalin, thông tiểu tiện. Vì vậy, sử dụng lá Gai để làm bánh có thể giúp bảo quản bánh được lâu ngày. Ngoài ra, chất này có có tác dụng chống oxy hóa cao gấp 10 lần so với vitamin E, từ đó ngăn chặn tình trạng cao huyết áp, xơ vữa động mạch và nhồi máu cơ tim.
  • Thuốc có tác dụng kích thích bài tiết mật và thông tiểu, khả năng ức chế tác dụng của pepsin, trypsin.
  • Trên thí nghiệm của chuột, dịch chiết bằng cồn từ cây lá Gai trên ống nghiệm có tác dụng thúc đẩy quá trình đông máu, giảm hiện tượng xuất huyết một cách rõ rệt.
  • Muối ammonium của acid cafeic làm rút ngắn thời gian đông máu, ức chế tác dụng tụ cầu khuẩn vàng.
  • Nhân dân làm thuốc an thai hoặc làm thuốc chữa sa dạ con.

Tác dụng cây Gai theo Y học cổ truyền:

  • Rễ (củ Gai): cầm máu, giải độc, thanh nhiệt, giải độc, an thai, lương huyết (làm mát).
  • Lá: cầm máu, giảm đau, tán ứ trệ, lương huyết.
  • Vỏ cành và thân: thanh nhiệt, trừ phiền, lợi tiểu, tán ứ, cầm máu.
  • Ngoài ra, một số nơi còn dùng hoa để chữa bệnh sởi.

Cây Gai chữa bệnh gì?

Trong dân gian, mọi người thường dùng lá cây Tầm Ma để làm bánh và ăn như rau sống. Nhưng trong y học cổ truyền, lá Tầm Ma lại đóng vai trò hoàn toàn khác. Được biết, dược liệu này dùng để chữa một số chứng bệnh cụ thể như sau:

  • Chữa chứng tê mỏi chân tay, đau nhức các khớp
  • Chữa mụn nhọt sưng tấy đỏ, mưng mủ
  • Chữa chứng rụng tóc, tóc bạc sớm
  • Chữa bệnh viêm tử cung, sa tử cung
  • Chữa đau bụng khi có thai hoặc bị động thai
  • Chữa chứng nước tiểu đục như nước vo gạo do nhiệt
  • Chữa bệnh phong thấp, đau các khớp xương ở người lớn tuổi.
Trong y học cổ truyền cây gai được dùng chữa nhiều loại bệnh
Trong y học cổ truyền cây gai được dùng chữa nhiều loại bệnh

Lưu ý khi dùng cây Gai

Lá Tầm Ma là loại dược liệu đa công dụng khi vừa có thể dùng làm bánh vừa có thể chữa bệnh, đặc biệt nó không có độc. Tuy nhiên, không vì thế mà chúng ta quá lạm dụng nó trong các trường hợp điều trị bệnh. Dưới đây là một số trường hợp nên sử dụng cây thuốc này:

  • dùng cho người tiểu tiện khó khăn
  • Người bị rụng tóc nhiều, người bị mụn nhọt lở ngứa
  • Người đang gặp chứng chân tay tê mỏi, đau nhức
  • Phụ nữ mang thai bị động thai
  • có thể gây ngứa khi dùng tươi, nhưng khi luộc hoặc nấu cây thì sẽ không còn ngứa nữa và có thể ăn như rau bình thường
  • Để tránh các tác dụng phụ, trước khi sử dụng người dùng nên tìm đến các thầy thuốc để xin ý kiến và liều dùng thích hợp nhé!

Giá cây Gai

Bạn có thể mua cây Gai tới với 45.000 đ/kg, còn Gai khô giá sẽ giao động từ 200.000 – 300.000 vnđ/ký tùy vào cơ sở cung cấp. Vì dùng trong bài thuốc chữa bệnh nên bạn cần tìm đơn vị uy tín, đảm bảo về chất lượng để có thể sử dụng an toàn, trị bệnh hiệu quả.

Giá cây gai bán trên thị trường khá rẻ và dễ mua
Giá cây gai bán trên thị trường khá rẻ và dễ mua

Bài thuốc từ cây Gai

  • Lợi tiểu: Rễ Tầm Ma 30g, sắc uống ngày 1 lần. Dùng 3-5 ngày.
  • Chữa đái dắt do nhiệt: Rễ Gai 30g, mã đề 30g, hành tươi 3 nhánh, sắc uống ngày 1 lần. Uống 3 – 5 ngày.
  • Cầm máu vết thương nhẹ: Lá Tầm Ma tươi rửa sạch, giã nát đắp vào vết thương, băng lại có tác dụng cầm máu tốt.
  • Trị người nóng, tiểu tiện đỏ do nhiệt: Rễ Gai 20g, lá cây cối xay 20g, nhân trần 15g, cát căn 10g, nước 400ml. Tất cả rửa sạch, cho vào ấm đun sôi kỹ, dùng uống thay trà trong ngày. Dùng 5 – 7 ngày.
  • Trị nước tiểu nước trắng đục như nước vo gạo do nhiệt: Rễ Tầm Ma 30g, rau dừa nước 20g, thổ phục linh 20g,  đinh lăng 16g, trinh nữ 16g, thương nhĩ 16g. Cho tất cả vào ấm đất cùng với 1.000ml nước sắc còn 250ml, chia 2 lần uống trong ngày. Dùng 5 – 7 ngày.
  • Làm mụn nhọt giảm sưng đau và chóng mưng mủ: Lấy rễ Gai và rễ cây vông vang, 2 thứ lượng bằng nhau, rửa sạch, giã nát đắp vào chỗ mụn nhọt ngày 1 lần. Làm 3 lần.
  • Dưỡng huyết, an thai: Rễ cây Tầm Ma tươi 30g sắc với 600ml nước, cô làm 200ml, chia làm 3 lần uống trong ngày. Hoặc: Rễ Gai tươi 50g, hồng táo 10 quả, gạo nếp 100g; sắc rễ Gai lấy nước nấu với gạo và hồng táo thành cháo, chế thêm gia vị, chia ra ăn vài lần trong ngày. Dùng 2-3 ngày, không nên dùng kéo dài.

Mong rằng những nội dung chia sẻ trên đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cây thuốc này. Từ đó, có thể sử dụng các bài thuốc điều trị bệnh một cách hiệu quả. Đừng quên truy cập DuocLieu24h.Com để cập nhật thêm nhiều dược liệu quý chữa bệnh cực hay khác nhé!

Xem thêm:

Dừa Cạn: 7 bài thuốc chữa bệnh hiệu quả bất ngờ

Đơn Lá Đỏ: Vị thuốc chữa mụn nhọt, mề đay “cực nhạy”

Leave a Reply

Your email address will not be published.