Đinh Lăng: “Nhân sâm” giúp bồi bổ sinh lực và trí lực

Đinh Lăng hay còn gọi là cây Gỏi Cá

Đinh Lăng được trồng làm cảnh hay làm thuốc trong y học cổ truyền và cả y học hiện đại. Đây là một loại cây thuộc họ nhân sâm, thân cây nhẵn và không có gai. Để biết thêm thông tin về tác dụng, cách chữa bệnh hay bài thuốc từ cây Đinh Lăng. Mời các bạn cùng theo dõi bài viết của Dược Liệu 24H dưới đây!

Cây Đinh Lăng là cây gì?

  • Tên thường gọi: Cây Đinh Lăng Còn có tên Cây gỏi cá, Nam dương sâm
  • Tên khoa học: Polyscias fruticosa L.
  • Họ khoa học: Thuộc họ ngũ gia bì Araliaceae

Là một loài cây nhỏ, thân nhẵn, không có gai, thường cao 0.8-1.5m. Cây được trồng làm cảnh hay làm thuốc trong y học cổ truyền. Lá kép 3 lần xẻ lông chim dài 20-40cm, không có lá kèm rõ. Lá chét có răng cưa không đều, lá có mùi thơm. Cụm hoa hình chuỳ ngắn 7-18mm gồm nhiều tán, mang nhiều hoa nhỏ, tràng 5, nhị 5 với chỉ nhị gầy, bầu hạ 2 ngăn có dìa trắng nhat. Quả dẹt 3-4mm, dày 1mm có vòi tồn tại.

Đinh Lăng hay còn gọi là cây Gỏi Cá
Đinh Lăng hay còn gọi là cây Gỏi Cá

Cây được trồng phổ biến ở nước ta. Trước đây không thấy dùng làm thuốc, gần đây do sự nghiên cứu tác dụng bổ mới bắt đầu được dùng. thường đào rễ, rửa sạch đất cát, phơi hay sấy khô.

Vỏ rễ và lá chứa saponin, alcaloid, các vitamin B1, B2, B6, vitamin C, 20 acid amin, glycosid, alcaloid, phytosterol, tanin, acid hữu cơ, tinh dầu, nhiều nguyên tố vi lượng và 21,10% đường. Trong lá còn có saponin triterpen (1,65%), một genin đã xác định được là acid oleanolic.

Trung tâm Sâm và Dược liệu thành phố Hồ Chí Minh thuộc Viện Dược Liệu đã phân lập được 5 hợp chất có trong lá của loại cây này. Trong rễ Đinh Lăng cũng tìm thấy 5 hợp chất, nhưng chỉ có 3 hợp chất là trùng hợp với các chất trong lá. Ba chất này có tác dụng kháng khuẩn mạnh và chống một số dạng ung thư.

Cây Đinh Lăng có tác dụng gì?

Tác dụng cây Đinh Lăng theo Y học cổ truyền

  • Vị thuốc cây Gỏi Cá dùng làm thuốc bổ, trị suy nhược cơ thể, tiêu hoá kém, phụ nữ sau khi đẻ ít sữa, sản hậu huyết xông nhức mỏi. 
  • Dùng làm thuốc chữa ho, ho ra máu, thông tiểu tiện, chữa kiết lỵ.
  • Thân và cành dùng chữa phong thấp, đau lưng.
  • Lá dùng chữa cảm sốt, mụn nhọt sưng tấy, sưng vú. 
  • Rễ của cây Gỏi Cá được dùng làm thuốc bổ tăng lực, chữa cơ thể suy nhược, gầy yếu, mệt mỏi, tiêu hoá kém, phụ nữa sau sinh ít sữa. Có nơi còn dùng chữa ho, ho ra máu, đau tử cung, kiết lỵ và làm thuốc lợi tiểu, chống độc.
  • Lá chữa cảm sốt, mụn nhọt sưng tấy, sưng vú, dị ứng mẩn ngứa, vết thương (giã đắp). Thân và cành chữa thấp khớp, đau lưng. 

Theo nghiên cứu Y học hiện đại

Theo nghiên cứu của Học viện Quân sự Việt Nam, dung dịch cao Đinh Lăng có tác dụng:

  • Tăng biên độ điện thế não, tăng tỉ lệ các sóng alpha, bêta và giảm tỉ lệ sóng delta; tăng khả năng tiếp nhận của các tế bào thần kinh vỏ não với các kích thích ánh sáng
  • Tăng nhẹ quá trình hưng phấn khi thực hiện phản xạ trong mê lộ
  • Tăng hoạt động phản xạ có điều kiện gồm phản xạ dương tính và phản xạ phân biệt.

Nhìn chung, dưới tác dụng của cao cây Gỏi Cá, vỏ não được hoạt hóa nhẹ và có tính đồng bộ, các chức năng của hệ thần kinh về tiếp nhận và tích hợp đều tốt hơn.

Khi bộ đội luyện tập hành quân được sử dụng viên bột rễ  cây Gỏi Cá thì khả năng chịu đựng, sức dẻo dai của họ tăng lên đáng kể.

Các nghiên cứu của nước ta cũng cho thấy bột rễ hay dịch chất rễ có ở cây thuốc này, có khả năng làm tăng sức chịu đựng của cơ thể con người trong điều kiện nóng ẩm, tốt hơn Vitamin C và chè giải nhiệt. Đó là tác dụng làm tăng lực của cây thuốc này.

  • Dịch chiết rễ và bột rễ cây Gỏi Cá có tác dụng kích thích miễn dịch, tăng sức đề kháng đối với bệnh tật.
  • Nước sắc, rượu lá Đinh Lăng có tác dụng ức chế sự sinh trưởng các vi khuẩn sinh mủ và vi khuẩn đường ruột. Nên các chế phẩm đó có tác dụng chống tiêu chảy, nhất là trên gia súc.

Cây Đinh Lăng chữa bệnh gì?

Cây Đinh Lăng chữa bệnh gì? nhận được sự quan tâm của khá nhiều người. Dưới đây là một số loại bệnh có thể chữa trị từ dược liệu này:

  • Chữa bệnh mỏi mệt, biếng hoạt động 
  • Thông tia sữa, căng vú sữa
  • Chữa vết thương
  • Chữa sốt lâu ngày, nhức đầu, háo khát, ho, đau, tức ngực, nước tiểu vàng 
  • Thuốc lợi sữa
  • Chữa đau tử cung:
  • Chữa mẩn ngứa do dị ứng
 Cây Đinh Lăng có thể dùng chữa nhiều bệnh hiệu quả
Cây Đinh Lăng có thể dùng chữa nhiều bệnh hiệu quả

Lưu ý khi dùng cây Đinh Lăng

Bất cứ một loại thảo dược nào cũng có tác dụng tốt khi sử dụng với liều lượng vừa đủ, tránh lạm dụng sẽ dẫn đến nhiều tác hại đối với cơ thể. 

  • Chỉ nên sử dụng từ 10 – 20g Đinh Lăng khô mỗi ngày.
  • Những cây Gỏi Cá có độ tuổi từ 3 năm mới có đầy đủ dược tính cần thiết.
  • Các món ăn từ lá cây Gỏi Cá nên lựa chọn lá non để cơ thể dễ dàng hấp thụ hơn.
  • Dùng rễ cây thuốc này quá nhiều sẽ làm say thuốc, xuất hiện tình trạng nôn mửa, mệt mỏi, tiêu chảy.

Cây Đinh Lăng có mấy loại?

Đinh Lăng có khoảng 150 loài, chủ yếu mọc ở khu vực Madagascar, ở Việt Nam có khoảng 7-8 loại Đinh Lăng.

  • Cây Đinh Lăng lá nhỏ – sâm Nam Dương

Cây Đinh Lăng lá nhỏ là loại phổ biến nhất ở Việt Nam. Loại này có tên khoa học là Polyscias fruticosa. Một số tên gọi khác của nó là Đinh Lăng nếp, gỏi cá, sâm Nam Dương. Cây Gỏi Cá lá nhỏ có lá hình lông chim, có hoa, thân nhẵn, chiều cao từ 80cm đến 2m nếu được chăm sóc tốt.

Cây Gỏi Cá được trồng làm cảnh, làm gia vị, làm thuốc trong y học cổ truyền. Lá Gỏi Cá có thể dùng để chế biến món ăn (nổi bật nhất là món gỏi cá), làm thuốc, làm gối Đinh Lăng với nhiều công dụng tốt cho sức khỏe. Rễ cây Gỏi Cá được ví là nhân sâm của người nghèo, được dùng để sắc nước hoặc ngâm rượu uống rất bổ, có tác dụng kéo dài tuổi thọ.

  • Đinh Lăng lá to

Cây Đinh Lăng lá to có tên khoa học là Polyscias filicifolia, tên gọi khác là Đinh Lăng ráng, Đinh Lăng tẻ, Đinh Lăng lá lớn. Loại lá to này khá hiếm gặp, lá dày và to hơn nhiều so với cây lá nhỏ.

  • Đinh Lăng đĩa

Cây Đinh Lăng đĩa có lá khác hẳn với loại cây lá nhỏ, dáng lá to tròn, loại lá đĩa này rất hiếm gặp và ít được biết đến.

  • Đinh Lăng lá răng

Cây Đinh Lăng lá răng có dáng lá xẻ răng cưa, thường được trồng để làm cây kiểng.

  • Cây Đinh Lăng lá tròn

Cây Đinh Lăng lá tròn có tên khoa học là Polyscias balfouriana, tên gọi khác là Đinh Lăng vỏ hến. Loại này lá tròn có dáng lá to, xen kẽ màu xanh và trắng trông rất hài hòa, đẹp mắt nên thường được trồng làm cây cảnh.

  • Đinh Lăng lá vằn

Cây Đinh Lăng lá vằn có tên khoa học là Polyscias guilfoylei, có hình dáng lá đẹp như những cánh hoa, loại cây này rất hiếm gặp.

  • Đinh Lăng mép lá bạc

Cây Đinh Lăng mép lá bạc có tên khoa học là P. guilfoylei var. lacinata, tên gọi khác là Đinh Lăng viền bạc, Đinh Lăng trổ. Trong đó loại viền bạc có dáng lá đẹp, được trồng làm cây cảnh dạng bonsai.

Giá cây Đinh Lăng

Đinh Lăng được xem là một dược liệu vô cùng quý được nhiều người săn lùng để ngâm rượu và làm thuốc. Giá cây thuốc này dạng tươi hiện đang dao động trong khoảng từ 600.000 – 850.000 đồng/1kg tùy thuộc vào trọng lượng củ và độ tuổi mà giá bán có sự chênh lệch nhau.

Bài thuốc từ cây Đinh Lăng

Chữa đau lưng bằng cây Đinh Lăng
Chữa đau lưng bằng cây Đinh Lăng
  • Thuốc ngâm rượu: rễ cây Gỏi Cá khô không sao tẩm 100g, tán nhỏ ngâm với 1 lít rượu 30 – 350 trong 7 – 10 ngày, thỉnh thoảng lắc đều; ngày uống 2 lần, mỗi lần 6 – 10ml, uống trước bữa ăn 30 phút.
  • Thuốc bột và thuốc viên: rễ cây Gỏi Cá đã sao tẩm như trên 100g tán nhỏ, rây bột mịn, ngày uống 1 – 2g; hoặc trộn mật ong vừa đủ làm viên, mỗi viên 0,5g, ngày uống 2 – 4 viên chia 2 lần.
  • Thuốc hãm: rễ cây Gỏi Cá đã sao tẩm 5 – 10g, hãm với nước sôi như hãm chè, chia uống nhiều lần trong ngày; chữa mệt mỏi, biếng hoạt động. Nếu để thông tia sữa thì dùng 30 – 40g đổ 500ml nước sắc còn 250ml, uống nóng chia 2 – 3 lần trong ngày.
  • Thuốc sắc: nấu sôi khoảng 200ml nước, cho 150 – 200g lá cây Gỏi Cág tươi vào nồi, đậy nắp lại, sau vài phút mở nắp ra và đảo qua đảo lại vài lần; sau 5 – 7 phút, chắt ra để uống nước đầu tiên; đổ tiếp 200ml nước vào để nấu nước 2 và uống tiếp. Cách này còn có thể ngừa dị ứng.
  • Nổi mề đay, mẩn ngứa: lá cây Gỏi Cá khô 80g, đổ 500ml nước sắc còn 250ml, chia 2 lần uống trong ngày.
  • Nhai nuốt lá với một ít đường phèn để trị hóc xương cá.
  • Ngoài ra còn dùng thân và cành lá cây Gỏi Cá sắc uống liều 20 – 30g/ngày chữa đau lưng, mỏi gối, phong thấp.

Trên đây là những thông tin cần thiết về cây Đinh Lăng với tác dụng giúp cải thiện sức khỏe cho con người. Hãy theo dõi Dược Liệu 24H, để cập nhật thêm nhiều bài thuốc quý trong dân gian có hiệu quả chữa bệnh tuyệt vời!

Xem thêm:

Cây hà thủ ô: “Thánh dược” kéo dài tuổi xuân

Cây vối: 13 tác dụng “tuyệt vời” bạn nên biết

Leave a Reply

Your email address will not be published.