Dành dành: 7 bài thuốc quý chữa bệnh cực kỳ hiệu quả

Dành dành hay còn gọi là cây chi tử

Dành dành ngoài công dụng làm chất tạo màu tự nhiên cho thực phẩm, nó còn được dùng trong nhiều bài thuốc chữa bệnh hiệu quả. Vậy cây dành có tác dụng gì? Có thể chữa được những loại bệnh nào? Hãy cùng Dược Liệu 24h tìm hiểu ở nội dung dưới đây! 

Cây dành dành là cây gì?

Dành dành hay còn gọi là chi tử (Gardenia jasminoides Ellis), họ Cà phê (Rubiaceae). Cây dành dành có thể cao đến 1 – 2m, cành màu nâu, nhẵn, lá đơn, mọc đối, hay mọc vòng 3. Hoa to, màu trắng, hoặc trắng ngà, mọc đơn độc ở đầu cành. Quả hình trứng, dài 5 – 7cm có đài tồn tại ở đỉnh, và cạnh lồi có cánh, khi chín màu vàng. Hạt dẹt, hơi tròn, có chất cơm màu vàng hay đỏ bám bên ngoài. Là cây mọc hoang, hoặc được trồng làm cảnh và để lấy nguyên liệu làm thuốc.

Dành dành hay còn gọi là cây chi tử
Dành dành hay còn gọi là cây chi tử

Ở nước ta, loài cây này phân bố phổ biến ở các tỉnh đồng bằng sông Hồng, như Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình, Hà Nam…. Một số vùng núi các tỉnh miền Trung, như Nghệ An, Hà Tĩnh… còn có cây dành dành núi hay còn gọi là sơn chi tử (Gardenia stenophylla Merr.), cùng họ Cà phê.

Cây dành dành có tác dụng gì?

Không phải ai cũng biết cây dành dành có tác dụng gì và điều trị bệnh lý nào? Theo nghiên cứu dược lý hiện đại, cây dược liệu này có các tác dụng sau:

  • Giải nhiệt: Nước sắc của quả dành dành có tác dụng ức chế trung khu sinh nhiệt.
  • Tác dụng lợi mật: Nghiên cứu cho thấy dịch chiết từ quả dành dành có tác dụng làm tăng co bóp túi mật do đó làm tăng tiết mật.
  • Tác dụng cầm máu: Nghiên cứu cho thấy quả dành dành khi sao cháy thành than sẽ có tác dụng cầm máu hiệu quả.
  • Tác dụng kháng khuẩn: Nghiên cứu cho thấy nước sắc quả dành dành có tác dụng ức chế trực khuẩn lỵ, trực khuẩn mủ xanh và tụ cầu vàng.
  • Tác dụng hạ huyết áp: Thí nghiệm trên động vật cho thấy nước sắc quả dành dành có khả năng hạ huyết áp hiệu quả.
  • Thí nghiệm trên động vật cũng cho thấy nước sắc của quả dành dành có tác dụng ức chế các tế bào ung thư.

Theo Y Học Cổ Truyền, quả chi tử có vị đắng, tính hàn, đi vào kinh tâm, phế và tam tiêu. Quả dành dành có tác dụng thanh nhiệt, tá hỏa, lợi tiểu tiện và cầm máu. Chi tử thường được sử dụng trong điều trị các chứng bệnh như tâm phiền rạo rực, hoàng đản, thổ huyết, chảy máu cam, đi ngoài ra máu, mất ngủ, bệnh lý của hệ tiết niệu.

Cây dành dành chữa bệnh gì?

Dành dành được dùng làm thuốc điều trị nhiều bệnh
Dành dành được dùng làm thuốc điều trị nhiều bệnh

Cây dành dành được dùng để làm thuốc, điều trị những chứng bệnh như:

  • Điều trị vàng da;
  • Điều trị viêm gan;
  • Điều trị bí tiểu, tiểu buốt, tiểu rắt;
  • Chữa chứng chảy máu cam;
  • Giải độc rượu;
  • Chữa phù thũng;
  • Điều trị đau bụng;
  • Chữa đau dạ dày;
  • Hạ sốt;
  • Chữa đau họng;
  • Chữa mắt đỏ;
  • Điều trị sưng đau do gãy xương;
  • Chữa bỏng;
  • Chữa thổ huyết;
  • Chữa bong gân, đau nhức;
  • Chữa mụn nhọt.

Lưu ý khi dùng cây dành dành

Cây dành dành là một vị thuốc nam quý hiếm, được quy vào kinh thư và có công dụng trị được nhiều bệnh. Khi sử dụng cây thuốc này để chữa bệnh, người bệnh cần lưu ý những điều sau:

  • Không tự ý bỏ thuốc Tây khi dùng các bài thuốc nam chế biến từ cây chi tử. Các bài thuốc ấy chỉ có tác dụng hỗ trợ điều trị, do đó, chỉ được phép bỏ thuốc Tây khi có sự đồng ý của bác sĩ.
  • Trước khi dùng các bài thuốc từ cây này để điều trị, người bệnh cần hỏi ý kiến bác sĩ.
  • Các bài thuốc nam nói chung và bài thuốc từ cây chi tử nói riêng thường có hiệu quả chậm hơn so với thuốc Tây. Bên cạnh đó, nếu không tương thích với cơ địa, những bài thuốc từ cây này có thể gây ra dị ứng, không có hiệu quả hoặc khiến bệnh trở nên trầm trọng hơn.
  • Trường hợp người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ đang mang thai cần thận trọng khi sử dụng các bài thuốc từ loại cây này. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Cây dành dành có mấy loại?

Cây dành dành có 2 loại: Một loại quả tròn ngắn dùng làm thuốc chữa bệnh là dành dành núi. Loại còn lại có quả to và dài hơn dùng làm chất nhuộm là dành dành nước.

Bài thuốc từ cây dành dành

Cây dành dành được dùng trong nhiều bài thuốc quý
Cây dành dành được dùng trong nhiều bài thuốc quý
  • Bài thuốc chi tử chữa bệnh viêm gan, vàng da, vàng mắt

Lấy 12g chi tử, 24g nhân trần, đường kính. Đem sắc các nguyên liệu với 600ml nước. Sắc thuốc còn 100ml thì ngưng. Cho thêm đường vào, khuấy đều. Mỗi ngày dùng một tháng thuốc, chia ra thành 3 lần uống trong ngày.

  • Bài thuốc từ cây dành dành chữa bỏng

Lấy nhân của quả chi tử rửa sạch, để ráo nước. Đốt phần nhân chi tử. Sau đó, tán mịn thành bột. Trộn bột dành dành với dầu mè. Đắp hỗn hợp bột dành dành và dầu mè lên vùng da bị bỏng. Sử dụng băng gạc để băng vết thương lại.

  • Bài thuốc từ cây dành dành chữa bong gân, đau nhức

Chuẩn bị một vài quả chi tử, rửa sạch trước khi chế biến. Giã nát quả dành dành, tán thành bột mịn. Cho thêm một ít nước sạch vào, trộn đều để cho ra hỗn hợp sền sệt. Sau cùng rót thêm một ít rượu trắng vào hỗn hợp. Đắp hỗn hợp quả của cây thuốc này và rượu trắng lên vùng da bị bong gân, đau nhức. Đắp thuốc 1 lần trong ngày.

  • Bài thuốc từ cây chi tử chữa bệnh bí tiểu, sỏi đường tiết niệu

Lấy 12g rễ chi tử, 12g kim tiền thảo và 12g lá mã đề. Đem rửa sạch và để ráo nước các nguyên liệu trước chế biến. Sắc các nguyên liệu, lấy nước thuốc uống hàng ngày. Mỗi ngày dùng 1 thang thuốc, uống trong vòng 10 ngày.

  • Bài thuốc từ cây chi tử chữa đau nóng vùng dạ dày

Rửa sạch 7 – 9 quả chi tử rồi sao đen, sau đó mang đi sắc với một bát nước. Khi lượng nước chỉ còn lại phân nửa thì tắt lửa. Uống nước quả chi tử với nước gừng sống để trị cơn nóng ran ở vùng dạ dày.

  • Bài thuốc từ cây chi tử chữa đau mắt đỏ

Chuẩn bị một ít lá chi tử tươi. Rửa lá thật sạch, dùng nước sôi để tráng qua. Sau đó giã nát lá của cây thuốc này. Rồi cho phần lá nát vào miếng gạc mỏng, đắp lên mắt.

  • Bài thuốc từ cây chi tử chữa nhiễm trùng, sốt, bứt rứt

Quả dành dành sống 12g, liên kiểu 20g, phòng phong 12g, đương quy 24g, xích thược 12g, khương hoạt 8g, cam thảo sống 12g, hoàng kỳ 40 -60g, sinh địa 20g, hoàng bá 12g đem sắc nước uống.

  • Bài thuốc từ cây chi tử chữa chảy máu cam

Dùng quả sống của cây thuốc này đốt thành than rồi đem thổi vào mũi.

Giá cây dành dành

Dành dành là vị thuốc nam quý, được sử dụng rộng rãi trong Y học cổ truyền (YHCT). Hiện tại hầu hết các cửa hàng thuốc đông dược, phòng khám đông y, phòng chẩn trị YHCT… đều có bán vị thuốc này. Tuy nhiên người mua nên chọn những địa chỉ có uy tín, đảm bảo chất lượng, có giấy phép hoạt động để mua được vị thuốc đạt chất lượng.

Được biết giá cây dành dành khô bán trên thị trường hiện nay khoảng: 120.000đ/1kg.

Nhìn chung, cây dành dành là một dược liệu trong Đông y, có khả năng chữa trị được nhiều chứng bệnh, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho sức khỏe con người. Hi vọng, nội dung mà Dược liệu 24h chia sẻ trên đây về cây thuốc dành dành sẽ giúp ích nhiều trong việc điều trị bệnh của bạn!

Xem thêm:

Cúc tần: 11 bài thuốc chữa bệnh hiệu quả bạn nên biết

Cây tía tô: Vị thuốc trị được bách bệnh

Leave a Reply

Your email address will not be published.