Cốt khí: Giúp giảm đau, tiêu sưng tốt cho sức khỏe

Cốt khí củ hay còn gọi Điền thất

Cốt khí được sử dụng phổ biến trong dân gian với công dụng làm tan huyết ứ,… Để hiểu thêm về công dụng, cách dùng và những bài thuốc từ cây cốt khí. Xin mời bạn đọc tham khảo bài viết chia sẻ của Dược liệu 24h dưới đây!

Cây cốt khí là cây gì?

Cốt khí củ hay còn gọi Điền thất – là loại cây hoang dại xuất hiện nhiều ở Sa Pa, Cao Bằng, Hà Giang,… với khoảng độ cao trên 1000m đến 1600m. Trong trường hợp cần trồng thì có thể sử dụng củ hoặc hạt của cốt khí củ, có thể trồng mà không cần chăm sóc quá nhiều.

Cây cốt khí có dạng thân gỗ bán rỗng với các hạch to. Cây tuy nhỏ chỉ giao động cao từ 0,5m đến 1m nhưng lại là cây sống lâu năm. Thân cây trơn không có lông, trên cành và thân cây thường có những đốm đốm màu tím.

Cốt khí củ hay còn gọi Điền thất
Cốt khí củ hay còn gọi Điền thất

Lá cây cốt khí mọc so le với phần cuống ngắn, phiến là rộng và nhọn dần về phía trên. Mặt lá có màu xanh đậm ở mặt trên và màu nhạt hơn ở mặt dưới. Hoa của cây mọc thành chùm, có nhiều hoa nhỏ màu trắng. Hoa rất nhỏ nên thường bị bỏ qua, nên có khá nhiều người nói cây cốt khí củ không có hoa.

Có thể thu hoạch loại cây này quanh năm nhưng đặc biệt chất lượng của vị thuốc cốt khí củ tốt nhất là khi thu hoạch vào mùa thu khoảng tháng 8 – tháng 9. Sau khi đào cẩn thận không làm gãy củ về sẽ rửa sạch cát bụi, cắt thành mẩu ngắn hoặc thái mỏng. Cuối cùng phơi nắng hay sấy khô để bảo quản. Cốt khí củ dược liệu chính là phần thân rễ sau khi đã được sơ chế phơi khô của cây cốt khí củ.

Cây cốt khí có tác dụng gì?

Cốt khí củ là vị thuốc dân gian có nhiều tác dụng tuyệt vời trong điều trị bệnh lý. Những ứng dụng của dược liệu này đã được cả y hiện đại và y học cổ truyền chứng minh. Cụ thể:

  • Theo Đông y

Theo Y học cổ truyền, cây cốt khí có vị đắng, tính ấm thường quy vào các kinh Tâm Bào và Can. Công dụng chính của thuốc là tiêu viêm, trừ thấp, hoạt huyết thông kinh. Ngoài ra còn có thể dùng để sát khuẩn, thanh nhiệt, chỉ thống rất tốt. Nhờ những ứng dụng trong việc cải thiện sức khỏe mà loại cây này thường được dùng để điều trị đau nhức gân cốt, phong tê thấp, tê bì tay chân, huyết ứ gây chậm kinh và đau bụng dưới,…

  • Theo y học hiện đại

Được ứng dụng trong điều trị bệnh lý từ lâu nhưng tác dụng của cây thuốc này vẫn là câu hỏi lớn được nhiều người quan tâm. Chỉ đến khi khoa học hiện đại phát triển những câu hỏi này mới dần được sáng tỏ.

Theo đó, rễ cây cốt khí có chứa các hoạt chất như tannin, polygonin, antraglucozit giúp hạ triglyceride, cholesterol, huyết áp rất tốt.

Ngoài ra thảo dược này còn có tác dụng an thần, lợi tiểu, cải thiện cơn ho suyễn hiệu quả.

Đặc biệt, cây thuốc này nếu biết cách tận dụng sẽ có khả năng ức chế một số vi khuẩn thường gặp như trực khuẩn lỵ, trực khuẩn đại tràng, tụ cầu vàng,…

Cây cốt khí chữa bệnh gì?

Theo đông y, cốt khí củ dược liệu có vị ngọt đắng, tính ấm có tác dụng tiêu viêm, trừ phong thấp, sát khuẩn, trị đau nhức gân khớp, phong tê thấp, mỏi lưng, đau bụng dưới,…

Cốt khí củ được Y học hiện đại sử dụng điều trị nhiều bệnh lý
Cốt khí củ được Y học hiện đại sử dụng điều trị nhiều bệnh lý

Y Học Hiện Đại cũng chứng minh vị thuốc này có thể tác dụng hỗ trợ chữa trị những bệnh như:

  • Huyết áp cao
  • Tiêu viêm, cầm máu
  • An thần
  • Lợi tiểu, giải độc
  • Cải thiện ho suyễn
  • Hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt
  • Chướng bụng, đầy hơi
  • Đau xương khớp
  • Đau đầu gối, sưng mu bàn chân
  • Đau bụng kinh
  • Sỏi tiết niệu, sỏi mật, viêm túi mật
  • Viêm gan
  • Chữa bỏng
  • Bầm máu do té ngã
  • Trị rắn độc cắn, ung nhọt
  • Viêm họng
  • Thoái hóa đốt sống cổ
  • Điều trị xơ vữa động mạch, cholesterol cao
  • Ung thư
  • Bệnh gout

Lưu ý khi dùng cây cốt khí

Có rất nhiều bài thuốc sử dụng cốt khí củ, nhưng đây là một loại dược liệu có dược tính khá mạnh, không phù hợp sử dụng cho những trường hợp sau:

  • Phụ nữ đang mang thai: Có tác dụng hoạt huyết mạnh nên không dùng cho phụ nữ có thai. Sử dụng có thể làm tăng co bóp tử cung và gây sảy thai, sinh non.
  • Phụ nữ đang mong muốn mang thai: Mặc dù rất tốt cho phụ nữ kinh nguyệt không đều, vô kinh, căng tức ngực,… nhưng do dược tính của dược liệu, nếu dùng quá nhiều dễ khiến cơ thể mẫn cảm, khó thụ thai.
  • Không sử dụng đồng thời với thuốc chống đông máu và thuốc co mạch, không dùng cho người bị rong kinh. Bởi nó có thể làm chậm quá trình đông máu, tăng nguy cơ bầm tím và chảy máu.
  • Những trường hợp nhạy cảm như ung thư vú, ung thư cổ tử cung, u xơ,… không nên sử dụng cốt khí củ. Bởi có một số trường hợp chứng minh cốt khí củ có thể hoạt động như estrogen.
  • Với người bệnh chuẩn bị phẫu thuật: Nên ngừng sử dụng cây thuốc này trước khi phẫu thuật ít nhất 2 tuần. Bởi nó có khả năng làm tăng nguy cơ chảy máu khi phẫu thuật.
  • Hạn chế cho trẻ em dưới 13 tuổi sử dụng loại thuốc này vì cây có thể gây ra những đột biến, biến đổi mà chúng ta không thể lường trước được.
  • Nên uống thuốc này sau bữa ăn khoảng 20 – 30 phút tốt nhất nên uống khi còn nóng.
  • Không dùng thuốc để qua đêm, vì vi sinh vật lên men có thể gây chướng bụng, đau bụng.
  • Trong thời gian dùng cây thuốc này, nên tránh ăn đồ cay, rau muống, đồ tanh, đậu xanh, rượu, bia, các chất kích thích khiến thuốc mất tác dụng hoặc phản tác dụng.
  • Trong trường hợp bị dị ứng với bất kỳ loại thực phẩm, dược liệu, chất bảo quản hay thuốc nhuộm nào cũng không nên tự động sử dụng cốt khí củ.
  • Nếu đang trong quá trình sử dụng thuốc đặc trị, cần có sự tham khảo và kê đơn của bác sĩ mới được bổ sung  vị thuốc này. Bởi cốt khí củ có thể tương thích nhưng cũng có thể tương khắc với nhiều hợp chất khác nhau trong thuốc.
  • Liều lượng và từng phương pháp sử dụng dược liệu này sẽ tùy từng trường hợp mà khác nhau. Không có một công thức cụ thể nào cả mà bác sĩ sẽ dựa vào tình trạng sức khỏe người bệnh, mục đích sử dụng, độ tuổi và cả giới tính để kê nên một đơn thuốc thích hợp nhất.

Các bài thuốc từ cây thuốc cốt khí củ được áp dụng khá phổ biến. Tuy nhiên dược liệu có tác dụng hoạt huyết và phá ứ mạnh, do đó cần thận trọng khi dùng trong điều trị dài hạn.

Bài thuốc từ cây cốt khí

Cốt khí củ được dùng làm nhiều bài thuốc chữa bệnh
Cốt khí củ được dùng làm nhiều bài thuốc chữa bệnh
  • Bài thuốc trị đau đầu gối và sưng đỏ mu bàn chân

Chuẩn bị: Dây đau xương, lá lốt, rễ tầm xoọng, cốt khí củ, cam thảo dây và rễ cỏ xước mỗi vị 20g.

Thực hiện: Sắc uống dùng mỗi ngày 1 thang. Sử dụng liên tục trong vòng 2 – 3 tuần.

  • Bài thuốc trị khớp xương đau nhức và khó vận động

Chuẩn bị: Lá bìm bịp, mộc thông mỗi vị 20g, rễ gối hạc và cốt khí củ mỗi vị 12g.

Thực hiện: Sắc uống dùng trong ngày.

  • Bài thuốc trị đau bụng dưới do bế kinh, huyết ứ sau sinh nở, thống kinh, bụng đau và căng đầy do té ngã

Chuẩn bị: Lá móng 30g và cốt khí củ 20g.

Thực hiện: Đem sắc uống, chia nước sắc thành 2 lần uống và dùng hết trong ngày.

  • Bài thuốc chữa đau bụng do kinh nguyệt

Chuẩn bị: Kê huyết đằng, cốt khí củ, đào nhân, ích mẫu và hồng hoa, điều chỉnh liều lượng theo từng trường hợp.

Thực hiện: Sắc uống, dùng thuốc mỗi ngày 1 thang.

  • Bài thuốc điều trị sỏi tiết niệu, sỏi mật, viêm túi mật và viêm gan

Chuẩn bị: Chút chít 15g, lá móng 20g, cốt khí củ 15g, tỳ giải, kim tiền thảo và xa tiền tử mỗi vị 12 – 16g.

Thực hiện: Sắc uống đều đặn, ngày dùng 1 thang cho đến khi khỏi.

  • Bài thuốc chữa đau nhức xương khớp do phong thấp

Bài thuốc 1: Dùng hạt cau (sao vàng) 6g, uy linh tiên 6g, hy thiêm và rễ cỏ xước mỗi vị 8g, cốt khí củ 15g và đơn gối hạc 12g. Đem sắc uống liên tục trong 7 – 10 ngày.

Bài thuốc 2: Chuẩn bị cam thảo nam, dây đau xương, rễ cỏ xước, lá lốt, rễ tầm xoọng, cốt khí củ và đơn gối hạc mỗi vị 20g. Đem các vị sắc uống và dùng hết trong ngày.

  • Bài thuốc chữa viêm gan do virus thể vàng da

Chuẩn bị: Lá liễu tươi 15g, cốt khí củ tươi 30g và rễ cam thảo tươi 20g.

Thực hiện: Đem sắc uống mỗi ngày.

  • Bài thuốc trị hoàng đản (viêm gan) do thấp nhiệt

Chuẩn bị: Bán chi liên 20g, cốt khí củ 20g, nhân trần 20g, đan sâm 20g, hoạt thạch 10g, hoắc hương 6g, đại hoàng 5g, bạch hoa xà thiệt thảo 20g, hy thiêm 20g, hồng táo 20g, phục linh 10g, cam thảo 6g, kim tiền thảo 20g.

Thực hiện: Đem các vị sắc với lượng nước vừa đủ, chia nước sắc thành nhiều lần uống và dùng hết trong ngày.

  • Bài thuốc chữa bỏng lửa và bỏng nước

Chuẩn bị: Củ cốt khí và ít dầu lạc.

Thực hiện: Đem rán dược liệu trong dầu lạc, sau đó để nguội và lấy dầu thoa lên vết bỏng.

  • Bài thuốc trị bầm máu do té ngã

Chuẩn bị: Hồng hoa, một dược, củ cốt khí và nhũ hương, gia giảm liều theo từng trường hợp bệnh.

Thực hiện: Đem sắc các vị với nước, dùng hết trong ngày.

  • Bài thuốc trị đau khớp do ứ huyết

Chuẩn bị: Tần giao, xuyên ngưu tất, tang ký sinh, phòng phong, ích mẫu thảo, cốt khí củ và ích mẫu thảo, gia giảm lượng tùy mức độ bệnh.

Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống.

  • Bài thuốc trị tắt kinh và đau bụng kinh

Chuẩn bị: Đương quy, xuyên khung, đơn sâm, cốt khí củ và ích mẫu thảo.

Thực hiện: Sắc uống đều đặn, ngày dùng 1 thang.

  • Bài thuốc trị rắn độc cắn và ung nhọt

Chuẩn bị: Bồ công anh, liên kiều, cốt khí củ và kim ngân hoa.

Thực hiện: Dùng nguyên liệu tươi, rửa sạch, để ráo, giã nát và đắp lên da.

  • Bài thuốc trị bệnh viêm họng gây ho

Chuẩn bị: Hoàng cầm tỳ bà diệp, ngân hoa và cốt khí củ.

Thực hiện: Sắc uống, dùng trong nhiều ngày cho đến khi khỏi.

Giá cây cốt khí

Là thảo dược có nhiều tác dụng quý trong điều trị bệnh lý nên không khó để tìm thấy cây thuốc này tại các nhà thuốc Đông y, các trang web bán hàng, các kênh thương mại điện tử,… Tuy nhiên để đảm bảo an toàn người bệnh nên tìm đến các cơ sở uy tín có giấy phép kinh doanh rõ ràng để lựa chọn sản phẩm. 

Hiện tại, giá bán cốt khí củ khô trên thị trường giao động ở khoảng: 190.000 – 300.000 đồng/kg.

Nội dung trên đây là những thông tin về công dụng cũng như các bài thuốc về cây cốt khí. Dược liệu 24h hy vọng đã giúp bạn có thêm nhiều thông tin hữu ích về dược liệu quý này. Để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bản thân, bạn đừng quên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng các bài thuốc từ cây cốt khí này nhé!

Xem thêm:

Cối xay: Vị thuốc thanh nhiệt giải độc ít người biết

Cỏ xước: 13 bài thuốc hay cho người bị viêm đa khớp

Leave a Reply

Your email address will not be published.