Cối xay: Vị thuốc thanh nhiệt giải độc ít người biết

Cối xay hay còn được gọi là cây kim hoa thảo

Cối xay được dùng nhiều trong dân gian với công dụng giúp hạ sốt, trị đau đầu, bí tiểu,… Bài viết dưới đây của Dược liệu 24h sẽ cung cấp nhiều thông tin hữu ích về loài cây này. Mời bạn đọc cùng theo dõi! 

Cây cối xay là cây gì?

Cây cối xay còn có tên gọi khác là cây kim hoa thảo, cây nhĩ hương thảo, hay ma mãnh thảo. Còn gọi là cây dằng xay, kim hoa thảo, ma mãnh thảo, nhĩ hương thảo.

Là loại cây mọc thành bụi cao khoảng 1.5m và sống khá lâu năm. Toàn cây có một lớp lông tơ bao phủ. Lá hình tim, mềm, viền lá có răng cưa, bề rộng khoảng 10cm, mọc so le. Hoa màu vàng, 5 cánh to. Quả có 20 lá noãn. Mỗi lá có khoảng 3 hạt màu đen nhạt hình như quả thận. Nhìn bên ngoài quả trông như hình cối xay nên dân gian gọi tên là cây cối xay.

Cối xay hay còn được gọi là cây kim hoa thảo
Cối xay hay còn được gọi là cây kim hoa thảo

Cây cối xay là vị thuốc nam khá đặc trưng của tỉnh Hòa Bình. Chúng mọc rất nhiều ở ven các sườn đồi, thậm chí cả ven đường. Ở các nước châu Á khác cũng có cây cối xay như Indonesia, Malaysia, Ấn Độ…

Bộ phận dùng làm thuốc từ cây này là lá, thân, rễ và quả.

Cây cối xay có tác dụng gì?

Nhiều người quan tâm cây cối xay có tác dụng gì? Dưới đây là những tác dụng chính  mà loại cây này mang đến:

  • Tác dụng hạ sốt

Theo tài liệu Ấn độ, dịch chiết từ cây cối xay có tác dụng hạ nhiệt trên súc vật thí nghiệm, có tác động ảnh hưởng đối với hệ thần kinh trung ương.

  • Tác dụng chống viêm

Trên mô hình gây viêm bàn chân chuột bằng cách tiêm nhũ dịch kaolin, tác dụng ức chế của cối xay đạt 84,4% so với nhóm chứng, vào thời điểm 5 giờ sau khi gây viêm.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cán bộ quân dân y Nghĩa Bình đã phát hiện tác dụng chống viêm rất mạnh của cối xay và đã thu được kết quả tốt trong điều trị đau viêm khớp.

Dựa trên cơ sở phát hiện tính chống viêm của cối xay, Viện quân y đã dùng thảo dược này phối hợp với các vị thuốc khác trong đơn chè khớp. Dùng hãm nước uống trong ngày. Đã điều trị có kết quả tốt cho nhiều người bệnh đau viêm khớp.

  • Nhuận tràng

Hạt của cối xay có tác dụng nhuận tràng tốt.

  • Hỗ trợ điều trị loét dạ dày

Viêm loét dạ dày là bệnh đường tiêu hóa tương đối phổ biến. Nguyên nhân chủ yếu là do sự mất cân bằng của hai yếu tố bảo vệ và phá hủy trong dạ dày. 

Nghiên cứu thực hiện trên chuột được gây loét bằng cách thắt môn vị, điều trị với dịch chiết của cây cối xay, với liều lần lượt là 250mg/ kg và 500 mg/kg. Kết quả cho thấy, dịch chiết có tác dụng làm giảm bài tiết axit dạ dày, giúp làm giảm loét đáng kể so với nhóm đối chứng. Mức độ kiểm soát loét tốt hơn ở nhóm dùng liều cao. 

  • Hỗ trợ điều trị Đái tháo đường

Đái tháo đường type 2 là một bệnh lý mãn tính đang ngày một gia tăng, nguyên nhân chính là do sự đề kháng insulin. Có thể hiểu đơn giản, insulin giống như một cầu nối, giúp đưa năng lượng từ thức ăn vào trong cho các tế bào, giúp tế bào hoạt động. Tình trạng đề kháng insulin làm cản trở quá trình này dẫn đến lượng đường trong máu tăng cao liên tục. 

Nghiên cứu mới đây trên chuột cho thấy chiết suất từ loại cây thuốc này có tác dụng làm giảm sự đề kháng insulin, thông qua việc kích hoạt thụ thể PPARγ.

Cây cối xay chữa bệnh gì?

Theo Đông y, cối xay có vị ngọt, tính bình, tác dụng thanh nhiệt, lưu thông máu. Là vị thuốc được sử dụng theo kinh nghiệm nhân dân, giúp chữa cảm sốt, đau đầu, bí tiểu tiện, phù thũng sau khi đẻ, kiết lỵ, cải thiện tình trạng suy giảm thính lực. 

Liều dùng: mỗi ngày 5 – 10g (dược liệu khô) hoặc 10 – 40g (cây tươi). Sắc lấy nước uống.

Còn có thể lấy lá giã nát, đắp ngoài giúp chữa mụn nhọt. Lá cối xay phơi khô, sắc uống với nhân trần và vọng cách, được dùng chữa chứng vàng da. 

Cây cối xay chữa ù tai hiệu quả
Cây cối xay chữa ù tai hiệu quả

Lưu ý khi dùng cây cối xay

Cây cối xay mặc dù có hiệu quả tốt đối với con người nhưng để sử dụng an toàn, các bạn cần tuân thủ những nguyên tắc sau:

  • Người bị tiêu chảy, mất nước không nên sử dụng bất kỳ bài thuốc có chứa cây cối xay.
  • Phụ nữ có thai, người đang cho con bú không nên sử dụng loại dược liệu này.
  • Trước khi sử dụng bất kỳ bài thuốc nào, mọi người nên tham khảo ý kiến của bác sĩ điều trị. Tốt nhất, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ y học cổ truyền để có được bài thuốc điều trị bệnh hiệu quả nhất.
  • Trẻ nhỏ nên hạn chế sử dụng vị thuốc này, vì tính lợi tiểu của nó dễ làm trẻ đái dầm về đêm.
  • Nên tìm mua dược liệu ở những nơi có uy tín, địa chỉ rõ ràng để tránh mua phải dược liệu kém chất lượng gây ảnh hưởng sức khỏe.

Bài thuốc từ cây cối xay

Trong y học cổ truyền có vị ngọt nhẹ, tính bình hòa. Có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, nhuận tràng, lợi tiểu…

Cây cối xay được sử dụng làm nhiều bài thuốc chữa bệnh
Cây cối xay được sử dụng làm nhiều bài thuốc chữa bệnh

Bài thuốc chữa sỏi thận

Cơ chế hình thành sỏi thận – tiết niệu đến nay vẫn còn chưa rõ ràng. Nhiều thuyết ra đời tuy nhiên chưa nhận được sự đồng thuận cao của các chuyên gia. Tuy vậy có 4 yếu tố được xem là góp phần hình thành sỏi trong hệ thống tiết niệu.

  • Tình trạng bão hòa các chất hòa tan trong nước tiểu.
  • Tình trạng giảm nồng độ các chất ức chế kết tinh các tinh thể trong nước tiểu hoặc sự tăng các chất hoạt hóa kết tinh tinh thể.
  • Thể tích nước tiểu giảm
  • pH nước tiểu kiềm hoặc acid. Bình thường pH nước tiểu nằm trong khoảng từ 5 – 9. Tức là xoay xung quanh vùng trung tính.

Cây cối xay chữa sỏi thận nhờ vào tác dụng lợi tiểu làm tăng số lượng nước tiểu. Tuy nhiên chỉ nên áp dụng cho sỏi thận kích thước nhỏ, chưa có gây ra các biến chứng như tiểu máu, nhiễm trùng đường tiểu, viêm thận…

Dùng lá, hoa, quả cây cối xay đã phơi khô đem nấu nước uống hàng ngày. Mỗi ngày dùng khoảng 40g cây cối xay đun với 1.5 lít nước. Đun uống thay nước hàng ngày. Lưu ý mỗi ngày không uống quá 2 lít. Và nên kiên trì dùng trong 2 tháng.

Bài thuốc chữa ù tai

Ù tai thường được chia làm 2 loại theo âm thanh là ù tai âm cao (tiếng ve kêu) và ù tai âm trầm (tiếng cối xay lúa). Cây cối xay đúng theo tên gọi, có khả năng cải thiện thính lực trong các trường hợp ù tai âm trầm. Đối với các trường hợp ù tai âm cao cũng có thể dùng được nhưng hiệu quả không cao bằng ù tai âm trầm.

Cối xay 30g quả hoặc 60g toàn cây nấu cùng thịt lơn nạc, ăn cả nước và cái. Có thể ăn cùng với cơm. Dùng liên tục trong 2 tuần sẽ có hiệu quả

Bài thuốc chữa trĩ

200g cây cối xay khô, cho 4 bát nước (loại bát con ăn cơm) sắc đặc lấy 1 bát. Uống hết phần nước sau ăn, ngày uống 1 lần. Phần bã đun lên với nước để ngâm hậu môn. Lúc nước ngâm còn nóng thì xông hậu môn, lúc ấm thì ngâm độ 10 phút rồi rửa hậu môn. Việc xông và ngâm hậu môn nên thực hiện 3-4 lần/ngày.

Bài thuốc chữa phù thũng

8g lá cối xay và 12g rễ thóc lép cho vào 300ml nước, đun sôi trong 30 phút. Chia ngày uống 3 lần.

Hoặc dùng 30g lá cối xay với 16g ích mẫu nấu với 300ml nước lấy 150ml chia 3 lần uống trong ngày. 

Bài thuốc điều trị chứng tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu trong viêm đường tiết niệu

30g cây cối xay + 20g rễ cây tranh + 12g râu ngô + 20g bông mã đề + 12g rau má + 8g cỏ mần trầu. Tất cả đun với 1 lít nước, sắc còn 350ml đem chia làm 2 lần uống trong ngày trước ăn. Thông thường dùng trong vòng 10 ngày sẽ hết triệu chứng của bệnh.

Bài thuốc chữa chứng vàng da trong các bệnh viêm gan

Kết hợp nhân trần và cây cối xay mỗi loại 30g, sắc nước uống trong ngày thay trà. Dùng trong 1 tháng sẽ có cải thiện nhiều.

Bài thuốc hỗ trợ trong điều trị các bệnh cơ xương khớp 

5g lá cối xay khô + 5g rễ cây xấu hổ + 3g rễ cỏ xước + 3g rễ gấc + 3g lá lốt, sắc nước uống thay trà hàng ngày. Dùng trong 1 tháng các triệu chứng đau nhức do viêm xương khớp gây ra sẽ được cải thiện.

Giá cây cối xay

Cây cối xay được xem là thảo dược của mọi nhà vì nó vừa mang lại hiệu quả chữa bệnh cao lại vừa giúp tiết kiệm chi phí cho người bệnh. Được biết, giá cây cối xay được bán trên thị trường ở khoảng 150.000 vnđ/kg.

Trên đây là bài viết chia sẻ các thông tin, đặc điểm cũng như cách dùng cây cối xay hiệu quả và tốt nhất. Mong rằng, sau bài viết này của Dược liệu 24h bạn sẽ có thêm nhiều kiến thức hữu ích để cải thiện sức khỏe của mình và gia đình bằng cây cối xay.

Chúc bạn luôn an vui trong cuộc sống!

Xem thêm:

Cỏ xước: 13 bài thuốc hay cho người bị viêm đa khớp

Cỏ tranh: Vị thuốc số 1 giúp thanh nhiệt, lợi tiểu

Leave a Reply

Your email address will not be published.