Cây vối: 13 tác dụng “tuyệt vời” bạn nên biết

Cây vối có nhiều tác dụng với sức khỏ

Cây vối rất phổ biến ở nước ta. Lá cây vối thường được dùng như nước chè để giải khát. Bên cạnh đó, việc uống nước lá vối thường xuyên cũng giúp điều trị 1 số bệnh như tiều đường, đầu bụng khó tiêu,…

1. Cây vối là cây gì?

Cây vối là cây thân gỗ có tên khoa học là Cleistocalyx Operculatus. Cây nhỡ, cao trung bình 5 – 6 m, cành non, tròn hay hơi hình 4 cạnh nhẵn, lá có cuống, dài 8 – 20 cm, rộng 5 – 10 cm. 

Lá vối có hình xoan, vót nhọn ở gốc, có mũi ngắn ở chóp lá. Hai mặt lá vối có những đốm màu nâu, cuống dài 1- 1,5 cm. Hoa gần như không có cuống, màu lục trắng nhạt hợp thành cụm hoa hình tháp tỏa ra ở những lá đã rụng. Quả hình cầu hay hơi hình trứng, đường kính 7 – 12 mm, xù xì. Lá, cành non và nụ vối có mùi thơm đặc biệt dễ chịu của vối. 

Quả vối có dạng hình cầu
Quả vối có dạng hình cầu

Cây vối được trồng và mọc tự nhiên ở các tỉnh nước ta, chủ yếu ở vùng đồng bằng và Trung du Bắc Bộ ngoài ra còn thấy ở một số nước nhiệt đới Châu Á và Trung Quốc. Ở nước ta, cây lá vối thường được người dân trồng quanh nhà hoặc mọc hoang ở bờ ao, bụi rậm.

Cây vối vừa có tác dụng cho bóng mát, lá và nụ vối được ủ nấu nước uống từ lâu đời, dân dã, được nhiều người yêu thích.

2. Uống nước lá vối có tốt không?

Nhiều người lo lắng khi uống nước vối trong thời gian dài sẽ gây hại cho cơ thể. Vậy uống nước lá vối có tốt không? Câu trả lời là CÓ.

Theo hầu hết các tài liệu Y học Cổ truyền ghi nhận, thì loại nước này khá an toàn và hầu như không có tác dụng phụ với cơ thể nếu được sử dụng đúng cách. Cho đến nay, lá vối vẫn được xem là loại thảo mộc an toàn và lành tính.

Trong lá vối tươi có chứa những thành phần dinh dưỡng như sau:

  • Hoạt chất tanin có trong cả lá vối và nụ vối. Đây là một chất chống oxy hóa vô cùng tuyệt vời cho cơ thể. 
  • Các khoáng chất và vitamin bổ dưỡng cho cơ thể
  • 4% tinh dầu trong lá vối có mùi thơm dễ chịu giúp chống lại vi khuẩn 
  • Các chất kháng sinh trong lá vối giúp ức chế vi khuẩn
  • Ngoài ra, các bộ phận khác của lá vối còn chứa chất béo, gallic, sterol và một vài chất khác.

Một số cách pha nước vối: 

  • Nước lá vối tươi: Là loại nước phổ biến được sử dụng nhiều nhất hiện nay. Dùng 5-7 lá tươi sau khi hái sẽ được rửa sạch (hơ qua lửa nóng để lá vối héo lại khi pha nước uống không bị ngái) và cho vào hãm với nước sôi để uống như uống nước chè.
  • Nước lá vối khô: Lá vối được phơi khô để giúp bảo quản dễ dàng hơn so với lá vối tươi. Cách sử dụng cũng tương tự giống như lá tươi, cũng cho nước sôi vào để hãm uống hàng ngày như uống trà.
  • Nước từ nụ vối: Nụ vối mang lại nhiều tác dụng chữa bệnh không thua kém gì so với lá vối tươi hoặc khô. Nụ vối được thu hái cẩn thận, đem đi rửa sạch rồi phơi khô, sau đó cũng được hãm bằng nước sôi để pha uống với tỷ lệ khoảng 20g cho 1 ấm trà.

3. Cây vối có tác dụng gì?

3.1. Thanh lọc cơ thể

Theo Y học cổ truyền, nước vối có tác dụng lợi tiểu, thanh nhiệt, làm mát cơ thể. Thường xuyên uống sẽ giúp cơ thể đào thải độc tố hiệu quả hơn thông qua đường tiết niệu. Quý vị có thể uống nước vối quanh năm nhất là vào mùa nắng nóng để giải nhiệt thay cho nước lọc.

Nước lá vối có tác dụng thanh nhiệt
Nước lá vối có tác dụng thanh nhiệt

3.2. Nâng cao sức khỏe hệ tiêu hóa

Như đã nói ở trên, trong thành phần của cây lá vối chứa hoạt chất tanin có tác dụng kháng khuẩn, bảo vệ niêm mạc đường ruột tránh những vi khuẩn gây hại. Có thể thấy trong dân gian, người ta hay dùng lá vối trong nhiều bài thuốc cải thiện tiêu hóa như đau bụng, tiêu chảy…

3.3. Giúp phụ nữ mang thai hấp thu tốt dinh dưỡng

Với các chị em phụ nữ mang thai, uống nước lá vối sẽ giúp cơ thể dễ hấp thu các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của thai nhi. Ngoài ra, nước vối cũng bổ sung nhiều vitamin và khoáng chất giúp mẹ bầu ăn ngon miệng, lợi sữa, đảm bảo sức khỏe và thể chất của bé sơ sinh sau này.

3.4. Hỗ trợ giảm mỡ máu

Theo nghiên cứu, thành phần beta-sitosterol trong loài cây này giúp điều hòa chuyển hóa cholesterol máu. Từ đó đưa các chỉ số mỡ xấu và mỡ tốt về mức ổn định.

3.5. Uống nước vối hỗ trợ điều trị viêm gan, vàng da

Cây vối rất tốt với những người mắc các bệnh về gan như: viêm gan, gan nhiễm mỡ… khiến da vàng vọt. Uống nước vối thường xuyên sẽ phần nào tăng hiệu quả thanh lọc, đào thải các độc tố ra khỏi cơ thể, giảm gánh nặng cho gan. Với những người bình thường uống nhiều loại nước này cũng giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ.

3.6. Giảm cân hiệu quả

Ngoài chế độ ăn nghiêm ngặt kết hợp luyện tập thể dục, nhiều chị em còn cho biết bí quyết giảm cân hiệu quả của họ là uống nước lá vối mỗi ngày. Theo nghiên cứu, loại nước này giúp cơ thể tăng đào thải mỡ thừa, đặc biệt là mỡ vùng bụng.

3.7. Hỗ trợ giảm các triệu chứng của bệnh viêm đại tràng

Trong các vấn đề tiêu hóa mà lá vối cải thiện phải kể đến bệnh viêm đại tràng. Nhờ hàm lượng tanin, giúp loại thảo mộc này bảo vệ niêm mạc đại tràng cực tốt. Các tinh dầu trong lá vối cũng góp phần kháng khuẩn nhưng vẫn không làm ảnh hưởng đến lợi khuẩn bên trong đại tràng. Một số kháng sinh thực vật trong loại lá này cũng được ghi nhận có thể tiêu diệt được các vi khuẩn gây hại như: Salmonella, Streptococcus… Vào mùa đông lá sẽ có hàm lượng kháng sinh cao nhất.

Chính vì vậy, người bệnh đại tràng có thể uống nước vối để hỗ trợ cải thiện tình trạng bệnh. Nhất là các trường hợp mắc viêm đại tràng do nhiễm khuẩn.

3.8. Tác dụng của lá cây vối với da

Cả nước lá vối tươi và khô đều được liệt vào “nhóm thuốc” sát khuẩn, có khả năng hỗ trợ điều trị các bệnh ngoài da như mụn nhọt, nấm ngứa.

Uống nước vối thanh nhiệt cũng là cách để hạn chế mụn nhọt, mụn trứng cá. Chiết xuất từ lá vối có khả năng làm liền vết bỏng hiệu quả, ngăn ngừa sẹo xấu trên da.

3.9. Nước vối tươi giúp lợi tiểu

Từ xa xưa, trà vối đã được dùng như một bài thuốc thanh nhiệt, lợi tiểu, giải độc gan thận. Từ đó giúp cơ thể đào thải các chất độc thông qua hệ bài tiết.

3.10. Cây vối tốt cho người bệnh gout

Nhiều tài liệu Đông y cho rằng, nước lá vối có tác dụng thanh nhiệt, giải độc nên có thể hỗ trợ đào thải acid uric. Từ đó có tác dụng hỗ trợ điều trị và phòng ngừa bệnh gout.

Bên cạnh đó, các hoạt chất trong loại lá này cũng có khả năng kháng viêm hỗ trợ giảm các triệu chứng sưng đau do bệnh gout gây ra. Người bệnh có thể kết hợp nấu nước vối với quả dứa dại hoặc chuối hột rừng để cái thiện các cơn đau nhức trong những đợt bệnh bùng phát.

3.11. Tốt cho người suy nhược cơ thể

Uống một cốc nước vối mỗi ngày có thể giúp cơ thể được tiếp thêm năng lượng, xua tan tình trạng suy nhược, mệt mỏi, hỗ trợ hoạt động tốt hơn.

3.12. Hỗ trợ phòng ngừa biến chứng bệnh tiểu đường

Với hàm lượng chất chống oxy hóa dồi dào, cây vối nằm trong danh sách những loại thảo mộc có khả năng phòng ngừa các biến chứng cho người bệnh tiểu đường như: xơ vữa động mạch, cao huyết áp, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não… Người bệnh có thể uống nước vối hoặc nụ vối mỗi ngày để duy trì đường huyết ở mức độ ổn định.

3.13. Làm dịu mẩn ngứa, chốc đầu

Với các trường hợp mẩn ngứa, dị ứng, chốc đầu, có thể nấu nước lá vối để tắm và gội đầu. Tính kháng khuẩn trong loại lá này sẽ giúp phục hồi các vùng da mẩn ngứa, tổn thương và điều trị chốc đầu hiệu quả.

4. Lưu ý khi dùng cây vối

Theo Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng, lá cây vối tươi mang đến hiệu quả trị bệnh cao hơn loại lá đã ủ hoặc phơi khô. Tuy nhiên, tính kháng viêm và kháng khuẩn từ lá tươi lại rất mạnh nên có thể dẫn đến tác dụng ngược là gây mất cân bằng lợi khuẩn và hại khuẩn bên trong cơ thể. Do đó, quý vị nên dùng lá vối khô để pha nước uống hàng ngày.

Bên cạnh đó, khi sử dụng, người dùng cần lưu ý những vấn đề sau:

  • Tránh uống nước vối khi đói, bởi sẽ khiến hệ tiêu hóa bị kích thích, tăng nhu động ruột, gây mệt mỏi, choáng váng.
  • Không uống quá nhiều nước vối một ngày, chỉ cần uống khoảng một ấm trà hoặc một ly nước là đủ. Tránh uống thay nước lọc, gây ảnh hưởng tới hệ bài tiết.
  • Cần kết hợp thêm chế độ ăn uống cũng như chế độ tập luyện hợp lý để gia tăng hiệu quả.
  • Không uống quá đặc nước vối và uống quá nhiều trong ngày. Điều này dễ gây đầy bụng, chướng bụng, khó chịu cho cơ thể, gây choáng váng.

Tác dụng của cây thuốc này rất tốt trong điều trị một số bệnh của con người. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao nhất cũng như đảm bảo an toàn, trước khi sử dụng bất kỳ một công thức nào từ lá này, cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc người có chuyên môn để hạn chế tối đa tác dụng phụ không mong muốn.

5. Cây vối có mấy loại?

Cây vối có mấy loại? Ở Việt Nam, vối được chia làm 5 loại khác nhau. Trong đó cụ thể bao gồm:

  • Cây vối nếp: Cây có lá nhỏ, màu hơi ngả vàng. Hoa và quả cây vối nếp có hương thơm thoang thoảng mùi nếp non rất hấp dẫn. Dùng để nấu nước uống được rất nhiều người yêu thích.
  • Cây vối tẻ: Cây có lá to, bản rộng hơn so với vối nếp, màu lá cũng xanh đậm hơn, có nhiều đốm lá màu nâu hơn. Lá và quả của cây vối tẻ được dùng để nấu nước uống có hương vị khống đậm đà như vối nếp. Tuy nhiên, loại nước dân dã này cũng rất được ưa thích trong dân gian.
  • Cây vối rừng: Loại cây vối này thường cho nhiều quả hơn so với lá. Hình dạng của quả tương tự như quả sim. Thân hình cây vối rừng khá mảnh khảnh do phải chen chúc trong rừng cây. Đồng thời, thổ nhưỡng trên rừng cũng không mang cho cây điều kiện sinh trưởng tốt nhất.
  • Cây vối bắc: Loài cây này sinh trưởng nhiều ở khu vực nông thôn các tỉnh phía Bắc. Đó thường là những cây cổ thụ, rất to, cành lá xum xuê, có nhiều hoa trái.
  • Cây vối cảnh: Loại cây này có hình dáng nhỏ, có thể uốn thân tùy theo sở thích của người trồng. Nhiều người chơi sinh vật cảnh cũng thường đi về nông thôn lựa chọn cả những cây vối lớn về trồng làm cảnh. Tùy theo cách bố trí, trưng bày, chúng cũng mang lại những ý nghĩa khá tốt về mặt thẩm mỹ.
Ở Việt Nam, cây vối được chia thành 5 loại
Ở Việt Nam, cây vối được chia thành 5 loại

6. Giá cây vối

Trên thị trường, có khá nhiều đơn vị cung cấp lá cây vối với giá cả và nguồn gốc từ các nơi khác nhau. Chính vì vậy, mà người dùng e ngại không biết lựa chọn sao cho được sản phẩm tốt chất lượng giá cả hợp lý. 

Hiện tại, giá bán cây vối là 59.000đ/kg đã được phơi khô tự nhiên và đóng bao bì. Giá lá vối tươi vào khoảng 40.000đ/kg.  Nếu quý vị mua với số lượng lớn thì có thể sẽ có mức giá bán tốt hơn.

 

7. Bài thuốc từ cây vối

Dưới đây là một số bài thuốc từ cây vối quý vị có thể tham khảo: 

7.1. Bài thuốc trị tiêu chảy từ cây vối:

  • Dùng 3 lá vối, 8g vỏ ổi, 10g núm quả chuối tiêu.
  • Tất cả đem thái nhỏ, phơi khô.
  • Sắc với 500ml nước đến khi còn 100ml thì dừng.
  • Chia làm 2 lần uống trong ngày để cải thiện tiêu chảy.

7.2. Bài thuốc hạ mỡ máu từ cây vối:

  • Sử dụng 15-20g lá vối tươi hoặc nụ vối hãm lấy nước uống.
  • Ngày uống 3 lần.
  • Sử dụng thường xuyên để cải thiện tình trạng mỡ máu.

7.3. Cách giảm cân bằng lá vối:

  • Hãm khoảng 20g nụ vối khô hoặc một nhúm lá khô với 2,5l nước.
  • Dùng uống mỗi ngày.
  • Lưu ý: Không uống nước vối khi đói, không nhịn ăn để giảm cân.

7.4. Bài thuốc thanh nhiệt, lợi tiểu:

  • Rửa sạch vài lá vối tươi, để ráo nước.
  • Đem hơ qua lửa cho héo.
  • Đun với lượng nước vừa đủ để uống trong ngày.

7.5. Bài thuốc cải thiện suy nhược cơ thể:

  • Sử dụng 16g lá vối khô, 8g cam thảo, 16g trần bì tán thành bột mịn.
  • Thêm vào 3 lát gừng tươi.
  • Đem tất cả nguyên liệu sắc lấy nước uống hàng ngày.

7.6. Bài thuốc trị viêm da:

  • Rửa sạch một nắm lá vối tươi để ráo nước.
  • Vò nát rồi sắc lấy nước đặc.
  • Dùng nước này bôi lên vùng da bị viêm, lở.

Nhìn chung, cây vối có rất nhiều tác dụng hữu ích đối với sức khỏe, đặc biệt là hệ tiêu hóa. Hy vọng rằng những chia sẻ trên đây của Dược liệu 24h sẽ cung cấp nhiều thông tin cho quý vị. 

Leave a Reply

Your email address will not be published.