Cây bạc hà: 10 công dụng tuyệt vời của cây bạc hà

Cây bạc hà là loại thảo dược thuộc họ Hoa môi

Cây bạc hà được mệnh danh là “thần gia vị” vì độ phổ biến của nó trong các món ăn hàng ngày. Loại cây này không chỉ là nguyên liệu chế biến món ăn mà nó còn là vị thuốc Đông y, trị được nhiều loại bệnh. Hãy cùng Dược liệu 24h tìm hiểu công dụng của cây bạc hà và những bài thuốc từ cây bạc hà nhé! 

1. Cây bạc hà là cây gì?

Cây bạc hà còn được gọi là bạc hà nam, liên tiền thảo hay thạch bạc hà. Tên khoa học là Mentha arvensis L, thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae). 

Cây bạc hà là loại thảo dược thuộc họ Hoa môi
Cây bạc hà là loại thảo dược thuộc họ Hoa môi

Bạc hà là loại cây thân thảo, sống lâu năm. Cây cao 60–80 cm, mọc đứng hoặc hơi bò, phân nhánh. Thân hình vuông, màu xanh hoặc tím nhạt, có nhiều lông ngắn. Toàn cây có mùi thơm vì có vị cay, mát, chứa tinh dầu Menthol.

Lá bạc hà hình trứng hoặc thon dài, phiến lá dài 3–5 cm, rộng 2–3 cm, có cuống dài 0,5–1,0 cm, mép lá có răng cưa. Mặt trên và mặt dưới lá có nhiều lông tơ nhỏ. Lá bạc hà chứa nhiều tinh dầu (menthol, pinene, camphene, limonine) và mùi thơm nóng. Vì tinh dầu bạc hà có mùi thơm, dễ khuếch tán bay hơi và có nhiều tác dụng trị liệu nên được sử dụng rộng rãi trong việc chế biến dược phẩm.

2. Cây bạc hà có mấy loại?

Cây bạc hà có rất nhiều loại với những hình dáng, kích thước và tính năng khác nhau. Vậy cây bạc hà có mấy loại? Cùng Dược liệu 24h điểm qua một số loại bạc hà phổ biến dưới đây: 

2.1. Peppermint (Mentha Piperita)

Cây bạc hà này thường được gọi là bạc hà u, tinh dầu của nó có tên là peppermint oil. Loại này có đặc điểm là có hình răng cưa và mùi thơm cổ điển nên thường được dùng làm sinh tố, kẹo singum, làm thuốc chữa bệnh…

Cây bạc hà Peppermint thường dùng làm sinh tố, kẹo singum
Cây bạc hà Peppermint thường dùng làm sinh tố, kẹo singum

2.2. Pennyroyal mint (Mentha Pulegium)

Bạc hà hăng cho tinh dầu “pennyroyal oil” với mùi thơm nồng, lá hình răng cưa. Loại bạc hà này được dùng trong thuốc bổ giúp tiêu hóa, thuốc chữa đau đầu, các bệnh nhiễm trùng hô hấp…

2.3. Ginger mint (Mentha Gentiles)

Cây bạc hà gừng lai giữa bạc hà Mentha Arvensis và Mentha Spicata, được sử dụng như loài thảo dược, dùng trong nấu ăn và dùng đuổi côn trùng cực tốt.

2.4. Chocolate mint (Mentha x piperita)

Cây bạc hà này có lá hình trứng, thường được dùng để làm bánh, pha trà, làm sinh tố do có mùi thơm dễ chịu vô cùng.

2.5. Mentha Longifolia

Loại bạc hà này có lá màu xanh đậm và hình răng cưa, cao từ 50-100cm và sở hữu mùi hương vô cùng tinh tế.

2.6. Catmint (Nepeta Mussinii)

Catmint có tinh dầu bạc hà thơm và thư giãn vô cùng. Đây cũng là mùi hương mà loài mèo vô cùng ưa thích. 

Catmint là một loại cây bạc hà có mùi hương thư giãn
Catmint là một loại cây bạc hà có mùi hương thư giãn

Ngoài ra những loại bạc hà trên còn một số loại khác như Apple Mint, Spearmint, Mentha Arvensis, Catnip,…

3. Cây bạc hà có tác dụng gì?

Bạc hà là một loại thảo dược chứa nhiều dưỡng chất và khoáng chất tốt cho sức khỏe. Nhờ hàm lượng tinh dầu chứa từ 1-3% gồm menthol, limonene, puleg one… nên cây bạc hà có nhiều công dụng trên thực nghiệm và cả y học cổ truyền. Cây bạc hà có tác dụng gì? Dược liệu 24h sẽ giải đáp giúp quý vị: 

3.1. Giãn nở mạch máu và gây tê cục bộ

Khi sử dụng cây bạc hà với liều nhỏ, quý vị sẽ cảm thấy hưng phấn, mạch máu được giãn nở, mồ hôi được bài tiết nhiều hơn và thân nhiệt hạ xuống. Nếu sử dụng bạc hà với liều lớn thì quý vị sẽ cảm giác tủy được kích thích, phản xạ vận động bị tê liệt.

Ngoài ra, loại cây này còn có tác dụng trên đoạn rễ thần kinh bị tê đau, giúp gây tê cục bộ. Nó ức chế được rất nhiều chủng vi khuẩn như Pseudomonas Aeruginosa, Escherichia Coli, Staphylococcus Aureus… và ức chế một số loại nấm như: A.Niger, Candida albicans…

3.2. Lá cây bạc hà giúp chống viêm

Cây bạc hà là loại thảo dược có chứa chất chống oxy hóa và chất chống viêm được gọi là axit rosmarinic. Loại axit này đã được nghiên cứu về hiệu quả giúp làm giảm các triệu chứng do bệnh dị ứng theo mùa gây ra, hứa hẹn một phương pháp điều trị thiên nhiên hiệu quả mà ít tốn kém hơn.

3.3. Cây bạc hà trị cảm lạnh, cảm cúm 

Cây bạc hà có chứa menthol – một chất làm loãng máu có mùi thơm tự nhiên có tác dụng tan đờm và niêm dịch, giúp giảm nghẹt mũi, khó thở do cảm cúm gây ra. Menthol còn có công dụng kháng khuẩn, làm lỏng dịch nhầy, giúp làm dịu và giảm cơn ho hiệu quả. Đặc biệt là khi dùng kết hợp lá bạc hà với trà. 

3.4. Giảm căng thẳng, đau đầu

Cây bạc hà hoạt động như một chất làm giãn cơ và giảm đau nên có thể làm giảm một số triệu chứng đau đầu. Không những thế, tinh dầu bạc hà còn giúp tăng lưu lượng máu và mang lại cảm giác mát lạnh, có thể làm giảm đau đầu hiệu quả. 

Trong một nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên tiến hành ở 35 người bị chứng đau nửa đầu cho thấy khi sử dụng dầu bạc hà bôi lên trán và thái dương sẽ giảm đau đáng kể sau hai giờ, so với dầu giả dược. 

3.5. Chữa các chứng khó tiêu

Bạc hà là một loại thảo mộc có tính dịu nhẹ. Theo Y học cổ truyền, cây thuốc này thường được sử dụng để chữa trị các chứng khó tiêu và khó chịu dạ dày. 

Bạc hà giúp tăng dịch tiết ra ở túi mật và giúp mật lưu thông tốt hơn. Điều này sẽ giúp tăng cường và đẩy nhanh tốc độ tiêu hóa, đồng thời hỗ trợ giúp duy trì lượng cholesterol ở mức ổn định. Lá bạc hà cũng có tác dụng giúp làm giảm đau và dịu bớt cơn khó chịu do đầy hơi và chướng bụng.

3.6. Xoa dịu triệu chứng của hội chứng ruột kích thích (IBS)

Theo các nghiên cứu cho thấy, dầu bạc hà mang lại hiệu quả điều trị đối với những người thường trải qua các cơn đau hoặc khó chịu ở bụng do hội chứng ruột kích thích gây ra.

Trong một thử nghiệm lâm sàng, 75% bệnh nhân mắc hội chứng IBS được cho uống viên nang dầu bạc hà (dạng tan trong ruột) 2 lần mỗi ngày trong vòng 4 tuần. Kết quả cho thấy có sự cải thiện tình trạng bệnh đáng kể – giảm bớt tối thiểu 50% tổng thể các triệu chứng của bệnh IBS.

3.7. Ngăn ngừa viêm loét dạ dày

Trong một nghiên cứu ở động vật, menthol đã được chứng minh hiệu quả giúp bảo vệ màng lót dạ dày khỏi các ảnh hưởng tiêu cực của indomethacin và ethanol. Do đó, cây bạc hà đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp ngăn ngừa bệnh loét dạ dày do uống nhiều rượu bia hoặc thường xuyên sử dụng thuốc giảm đau.

3.8. Giữ hơi thở luôn thơm mát

Có thể quý vị sẽ thấy bạc hà luôn là hương vị phổ biến trong nước súc miệng hay kem đánh răng. Bởi lẽ, ngoài mùi hương thơm mát, bạc hà còn có tác dụng kháng khuẩn giúp tiêu diệt vi trùng gây ra mảng bám răng đồng thời có thể cải thiện hơi thở. Quý vị có thể dùng trà từ lá cây bạc hà để súc miệng hoặc nhai lá bạc hà để sát khuẩn khoang miệng.

3.9. Ngăn ngừa vi khuẩn, chữa lành vết thương

Tinh dầu bạc hà đã được chứng minh là có tác dụng chống lại 4 chủng vi khuẩn khác nhau, trong đó có một loại đã kháng lại kháng sinh. Trong một nghiên cứu, tinh dầu bạc hà có công dụng tiêu diệt và ngăn chặn sự phát triển của các vi khuẩn sinh ra từ thực phẩm thông thường (E. coli, Listeria và Salmonella) hay vi khuẩn dẫn đến bệnh tật ở người (Staphylococcus và vi khuẩn liên quan đến viêm phổi).

Hơn nữa, bạc hà còn kích thích các nguyên bào sợi phát triển thúc đẩy sự chữa lành các vết thương. 

3.10. Cải thiện dị ứng theo mùa

Cây bạc hà chứa acid rosmarinic – một hợp chất thực vật được tìm thấy trong cây hương thảo và thực vật thuộc họ bạc hà. Acid Rosmarinic có liên quan đến việc giảm các triệu chứng dị ứng, chẳng hạn như chảy nước mũi, ngứa mắt và hen suyễn.

Mặc dù không biết liệu lượng acid rosmarinic có trong bạc hà có đủ ảnh hưởng đến các triệu chứng dị ứng hay không, nhưng có một số bằng chứng cho thấy bạc hà có thể làm giảm dị ứng. Trong một nghiên cứu thực hiện trên chuột cho thấy chiết xuất bạc hà làm giảm các triệu chứng dị ứng, chẳng hạn như hắt hơi và ngứa mũi.

4. Lưu ý khi dùng cây bạc hà 

Một số lưu ý khi dùng cây bạc hà quý vị cần ghi nhớ: 

– Chỉ nên sử dụng tối đa 0,4ml/ngày. Nếu dùng nhiều, rất có thể bạn sẽ bị dị ứng phát ban, chóng mặt thậm chí co giật

– Không được sử dụng bạc hà cho trẻ sơ sinh

– Không dùng bạc hà cho phụ nữ mang thai và cho con bú

– Không sử dụng bạc hà khi đang dùng thuốc cyclosporine hay thuốc kháng acid vì có thể xảy ra tương tác

– Người mắc bệnh tim không nên sử dụng bạc hà vì có thể làm chậm nhịp tim

5. Bài thuốc từ cây bạc hà

5.1. Tán nhiệt, giải biểu

Thang Thanh giải: Bạc hà 8g, thuyền thoái (bỏ chân) 12g, thạch cao 24g, cam thảo 6g. Sắc uống. Chữa các chứng cảm mạo mới phát với các chứng phong nhiệt ở biểu.

Bột thạch cao bạc hà: Thạch cao sống 40g, bạc hà diệp 20g. Nghiền thật mịn. Mỗi lần uống 2g đến 3g. Ngày uống 3 lần, uống với nước nóng và uống nhiều nước. Trị sốt, sợ nóng, mồ hôi không thoát, miệng khát, tim hồi hộp, đêm ngủ không ngon.

5.2. Trừ phong, giảm đau

Thang tổng phương lục vị: Bạc hà 4g, cát cánh 8g, kinh giới 12g, phòng phong 8g, cương tằm 12g, cam thảo 8g. Sắc uống. Dùng trong trường hợp phong nhiệt sinh ra đau đầu, đỏ mắt, yết hầu sưng đau.

5.3. Thúc sởi, tống độc

Khi sởi mới phát chưa mọc và mề đay ngứa ngáy: 

  • Cây bạc hà 4g, ngưu bàng tử 12g, thuyền thoái 4g, cam thảo 4g. Sắc uống. Trị sởi chưa mọc.
  • Có thể phối hợp với tía tô, hoắc hương. Uống liền trong 3 ngày để phòng bệnh cúm.

5.4. Trị hôi miệng bằng cây bạc hà

Dùng 1 nắm lá bạc hà rửa sạch rồi nhai trực tiếp trong vài phút sau đó nhổ bỏ, sau đó súc miệng lại bằng nước sạch hoặc uống 1 ly trà bạc hà sau khi ăn. Hương bạc hà thơm mát sẽ đọng lại trong khoang miệng giúp sát khuẩn và khử đi mùi hôi miệng hiệu quả.

6. Phân biệt cây bạc hà với húng lủi

Một số người thường nhầm lẫn cây bạc hà và húng lủi là cùng một cây Tuy nhiên, chúng lại là hai cây khác nhau, mặc dù cùng thuộc chi Bạc hà (danh pháp Mentha), họ Hoa môi (Lamiaceae).

Phân biệt cây bạc hà và húng lủi dựa vào hình dạng cây, lá và mùi vị
Phân biệt cây bạc hà và húng lủi dựa vào hình dạng cây, lá và mùi vị

Để phân biệt cây bạc hà với húng lủi, quý vị có thể dựa vào những đặc điểm sau: 

Hình dạng của cây

Bạc hà có thân cao 60 – 80 cm, thân vuông, thẳng đứng, có lông ngắn mọc xung quanh. Còn húng lủi mọc hoang dã, có sức sống khỏe, có rễ chùm mọc dưới đất hoặc ngang thân.

Hình dạng lá cây

Cây bạc hà có lá mọc đối xứng, hình thon dài, dài 3 – 5cm, rộng 2 – 3cm, cuống dài 0,5 – 1cm, mép lá có răng cưa, trên lá có lông tơ nhỏ. Ngoài ra có hoa mọc từ nách lá, màu trắng, tím hoặc hồng nhạt, cánh hoa hình môi.

Còn húng lủi có lá nhỏ hơn bạc hà, thuôn dài, mép lá có răng cưa.

Mùi vị

Thường cây bạc hà sẽ có mùi thơm mát, vị cay the, mát lạnh, giống Sing Gum Doublemint. Còn húng lủi lại có mùi hương nhẹ, vị cay nhẹ chứ không the cay mạnh đặc sắc như bạc hà.

Cây bạc hà là một nguyên liệu vô cùng phổ biến mà bạn có thể tìm thấy ở bất cứ đâu. Hy vọng qua bài viết này, quý vị có thể biết được cây bạc hà là cây gì cũng như những công dụng tuyệt vời mà nó đem lại. 

Để biết thêm nhiều thảo dược trong đời sống, truy cập Duoclieu24h.com ngay!

Leave a Reply

Your email address will not be published.