Cam thảo đất: cây thuốc dại nhưng nhiều công dụng quý

Cây cam thảo đất

Cam thảo đất được xem là một dược liệu quý của Đông y. Đây là loại thảo dược lành tính, có nhiều tác dụng hiệu quả trong việc chữa bệnh và làm đẹp. Sau đây Dược liệu 24h cung cấp một số bài thuốc từ cam thảo đất quý vị có thể tham khảo. 

Cây cam thảo đất là cây gì?

Cây cam thảo đất có tên gọi khác là cam thảo nam, dã cam thảo, thổ cam thảo, giả cam thảo… Tên khoa học là Seoparia dulcis, thuộc họ Hoa mõm chó (Scrophularriaceae). Toàn thân Cam thảo đất được ứng dụng để làm dược liệu với tên dược là Herba Scopariae dulcis.

Cam thảo đất là cây thân thảo thuộc họ Hoa mõm chó
Cam thảo đất là cây thân thảo thuộc họ Hoa mõm chó

Đặc điểm nhận dạng, cây cam thảo đất là loài cây thân thảo, cao từ 30 – 80cm, thân nhẵn, rễ to hình trụ, lá đơn mọc đối hoặc mọc vòng 3 lá một, lá hình mác hay hình trứng ngược. 

Hoa cây cam thảo đất mọc riêng lẻ ở các nách lá. Ở mỗi nách lá có khoảng 4 – 7 hoa nhỏ. Mùa hạ ra hoa, màu trắng, không có lông, nửa trên hoa có răng cưa, nửa dưới nguyên. Quả có hình cầu, bên trong chứa nhiều hạt nhỏ.

Về phân bố, cây cam thảo đất mọc hoang ở các bờ ao, ruộng, khu đầm lầy ẩm ướt ở vùng nhiệt đới. Cam thảo nam được tìm thấy ở Ấn Độ, Thái Lan, miền Nam Trung Quốc và cả châu Mỹ.

Tại Việt Nam, cam thảo đất mọc hoang ở khắp nơi, ven các đường đi, bờ ruộng.

Theo một số nghiên cứu cho biết trong thân cây cam thảo đất có chứa các alkaloid, axit silixic và chất đắng.

Theo y học cổ truyền cam thảo nam tính mát có vị ngọt, đắng.

Cây cam thảo đất có tác dụng gì?

Đối với sức khỏe

Trong bài viết “Cam thảo bắc – vị thuốc quý từ ngàn xưa” của BS Nguyễn Thùy đã nêu ra một số công dụng của cam thảo trong Đông y như dùng làm thuốc dẫn kinh, chữa các bệnh viêm họng, ho, nhiều đờm,…hoặc các bệnh tiêu hóa viêm loét dạ dày, tá tràng.

Bên cạnh đó cam thảo còn có tác dụng giải độc, điều hòa tác dụng của các phương thuốc.

Ngoài ra thì cam thảo cũng dùng có thể điều trị viêm da và nhiễm trùng: Trong báo cáo được đăng tải trên tạp chí Nghiên cứu Dược phẩm Iran đã chỉ ra hoạt chất Glycyrrhizin trong chiết xuất rễ cam thảo có thể chống lại vi khuẩn và hạn chế nhiễm trùng da.

Trong dây cam thảo cũng có chứa hoạt chất staphylococcus aureus, một chất có khả năng kháng khuẩn giúp cải thiện bệnh chốc lở, viêm nang lông,…

Đối với làm đẹp

Không chỉ giúp điều trị các vấn đề về da mà cam thảo còn được nhiều chị em sử dụng làm mặt nạ để trị mụn dưỡng trắng nhờ chứa chất glabridin.

Mặt nạ cam thảo đất giúp điều trị mụn hiệu quả
Mặt nạ cam thảo đất giúp điều trị mụn hiệu quả

Theo một nghiên cứu lâm sàng được công bố trên Tạp chí Hóa học Nông nghiệp và Thực phẩm đã chỉ ra glabridin có thể ức chế enzyme tyrosinase, một loại enzyme sản xuất melanin làm nám da, tới 50% mà không làm tổn hại da.

Vì vậy mà chiết suất từ cam thảo đất có thể điều trị tăng sắc tố sau viêm và phục hồi tổn thương sau mụn hiệu quả.

Lưu ý khi dùng cây cam thảo đất

Dược liệu cam thảo đất có tác dụng chữa bệnh rất hiệu quả, tuy nhiên quý vị cần cân nhắc sử dụng nếu trước đó đã có các phản ứng phụ với thảo dược này. Một số lưu ý khi sử dụng cây cam thảo đất: 

  • Sử dụng cam thảo đất với số lượng lớn có thể gây phù nề
  • Liều dùng quy định không dùng quá 50g cây cam thảo đất mỗi ngày. Tốt nhất nên dùng thuốc trong 3 – 5 ngày, sau đó nghỉ một ngày.
  • Để đảm bảo an toàn, cần trao đổi trước với bác sĩ điều trị khi sử dụng cam thảo đất.
  • Không tự ý thay đổi liều lượng và cách dùng bài thuốc.
  • Kết hợp nghỉ ngơi và có chế độ sinh hoạt khoa học để nâng cao tác dụng của vị thuốc cam thảo đất.

Phân biệt các loại cam thảo

Cây cam thảo đất là 1 trong 3 loại cam thảo ở nước ta. Mỗi loài sinh sống ở các vùng khác nhau và có những đặc điểm nhận dạng riêng: 

Cây cam thảo đất (cam thảo nam): Mọc nhiều ở các tỉnh trung du, miền núi phía Bắc hoặc vùng đồng bằng miền Nam, thường cao từ 0,4 – 0.7 m tính từ mặt đất. Rễ cam thảo khá lớn và thường sẽ mọc thành chùm, nếu cây già thì thân sẽ hóa gỗ ở phần gốc.

Lá cây cam thảo đất có đặc tính mọc đơn lẻ đối xứng hoặc thành vòng 3 lá. Vào mùa hạ, hoa sẽ mọc ra từ kẽ lá, có màu trắng, còn quả sẽ có hình cầu, bên trong chứa nhiều hạt nhỏ.

Loại này có thể thu hoạch quanh năm, thường sẽ tỏa ra mùi thơm nhẹ và có vị hơi đắng sau đó sẽ chuyển ngọt. Người ta thường sẽ dùng cam thảo nam để thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu…

 

Cây cam thảo bắc: Loại này sẽ tập trung phát triển phần rễ ngầm dưới đất, có thể đâm ngang tới 2m. Thân trên là thân thảo khá yếu, khác với cam thảo nam lá loại này là lá kép, có hình dạng bầu dục.

Cam thảo bắc thực tế có nguồn gốc từ Trung Quốc sau đó được du nhập về Việt Nam và mọc hoang ở nhiều nơi như Sơn La, Điện Biên, Hà Giang…

Vào mùa hè hoặc đầu thu cây sẽ ra hoa rất đẹp, hình cánh bướm, có màu tím nhẹ. Loại này chỉ thu hoạch lúc cuối thu hoặc mùa xuân sau khi đã trồng từ 3 – 4 năm, có vị ngọt, tính bình nên thường dùng để giảm huyết áp, chống loét dạ dày, giảm sưng đau và tăng cường hệ miễn dịch.

 

Cam thảo dây (dây chi chi): Cam thảo dây thuộc thân leo, khá nhiều xơ và cành nhỏ. Phần lá có hình như lông chim, mọc thành từng chùm màu hồng ngọc rất đẹp mắt.

Quả của loại này khá nhỏ, bên trong có hạt hình cầu màu cam đỏ.

Cây cam thảo dây cũng giống cam thảo nam thường mọc nhiều ở vùng đồng bằng miền Nam hoặc một số tỉnh miền Bắc như Lạng Sơn, Hưng Yên, Thanh Hóa…

3 loại cam thảo phổ biến ở Việt Nam
3 loại cam thảo phổ biến ở Việt Nam

Giá cây cam thảo đất

Giá cây cam thảo đất khô dao động từ 55.000 – 100.000đ/kg

Bài thuốc từ cây cam thảo đất

Chữa cảm cúm từ cam thảo đất

Chuẩn bị 30 gram cam thảo đất, 9 gram bạc hà, 9 gram rau diếp cá. Sau khi sơ chế nguyên liệu, đem tất cả đi sắc thành thuốc, dùng uống. Người bệnh cũng có thể kết hợp cam thảo đất với cỏ tranh, mạn kinh, kim ngăn, rau má, rau kinh giới, sài hồ nam để tăng tính dược liệu của bài thuốc.

Chữa lỵ trực trùng

Với bài thuốc này, người bệnh sử dụng 30 gram mỗi loại cam thảo đất , địa liền, lá rau muống, rau má. Đem sơ chế tất cả nguyên liệu rồi đem sắc thành thuốc, dùng uống trong ngày. Thực hiện bài thuốc liên tục một tháng sẽ thấy bệnh lý cải thiện.

Chữa dị ứng phát ban, mẩn ngứa, mề đay

Dùng cây cam thảo đất chữa bệnh ngoài da kết hợp với kim ngân hoa và lá Mã đề, Ké đầu ngựa, mỗi loại 20 gram. Đem các nguyên liệu đi sơ chế rồi sắc thành thuốc dùng uống. Mỗi ngày một thang, dùng thuốc liên tục trong vòng 2 – 3 tuần kết hợp với theo dõi cải thiện ngoài da.

Điều trị mụn nhọt sưng đau

Bài thuốc sử dụng 20 gram các loại cam thảo nam, sài đất, kim ngân hoa. Đem nguyên liệu đi rửa sạch, sau đó sắc thành thuốc đến khi còn 2/3 ấm. Mỗi ngày nên uống một thang. Bài thuốc này có thể sử dụng nguyên liệu tươi hay khô đều dùng được.

Điều trị sốt phát ban

Bài thuốc sử dụng cây cam thảo đất khô để tăng dược tính. Dùng cây cam thảo nam, cỏ nhọ nồi, sài đất, mỗi vị 15 gram, 12 gram cây trắc bá và 20 gram củ sắn dây. Đem các nguyên liệu đi rửa sạch, đem sắc thành thuốc dùng uống, mỗi ngày một thang.

Chữa bệnh lỵ

Chuẩn bị 15 gram Cam thảo đất, Lá mơ lông, m20 gram cỏ seo gà. Đem tất cả nguyên liệu rửa sạch rồi sắc thành thuốc dùng uống, mỗi ngày uống một thang. Uống sau bữa ăn và không nên uống vào buổi tối vì có thể gây mất ngủ.

Điều trị huyết áp cao, xuất huyết não

Chuẩn bị 15 gram cam thảo đất, 10 gram bạch dược, 15 gram lá sen, 10 gram tầm gửi, 10 gram mạch môn, 10 gram sinh địa, 12 gram đỗ trọng. Sắc thành 3 nước, trộn đều uống hàng ngày.

Điều trị tiểu tiện không thông

Bài thuốc chữa bệnh viêm tuyến tiền liệt, tiểu không thông bằng cây cam thảo đất tươi hoặc khô. Chuẩn bị 12 gram mã đề, 15 gram cam thảo đất, 12 gram râu ngô. Đem hỗn hợp sắc uống hàng ngày, mỗi ngày một thang.

Chữa viêm họng hạt

Cây cam thảo đất chữa bệnh viêm họng hạt rất tốt. Chuẩn bị 30 gram cam thảo nam. 9 gram bạc hà, 15 gram rau diếp cá. Giã nước uống hàng ngày, mỗi ngày uống 3 – 4 lần để kháng viêm, giảm đờm, giảm mủ.

Điều trị ung thư sinh phù thũng

Sử dụng cây cam thảo đất khô 50 gram, 30 gram long quỳ, 30 gram xích tiểu đậu, 10 gram đại táo. Sau khi sơ chế nguyên liệu, đem đi sắc nước uống hàng ngày. Người bệnh nên uống mỗi ngày 1 thang chia làm 2 lần uống lâu dài sẽ nhận thấy cải thiện nhất định.

Chữa chứng ho hen, ung thư phổi

Bài thuốc chỉ có tác dụng cải thiện cơn đau và ho do bệnh ung thư phổi gây ra, cây cam thảo đất không có tác dụng chữa bệnh ung thư phổi dứt điểm. Sử dụng cây Cam thảo đất 60 gram đem sắc thành thuốc, dùng uống 2 lần trong ngày.

Phòng ngừa biến chứng của tiểu đường

Bài thuốc này có thể phòng tránh được các biến chứng của bệnh tiểu đường gây ra như mệt mỏi, hoa mắt, đau đầu, suy giảm đề kháng. Sử dụng 10 gram mỗi loại cam thảo nam, diệp hạ châu đem đi sắc thành thuốc, dùng uống mỗi ngày một thang.

Chữa ma chẩn, phát ban sởi

Sử dụng mỗi ngày 10 gram Cam thảo đất sắc uống như nước trà cam thảo đất, uống liên tục trong 3 ngày. Người bệnh uống duy trì đến khi khỏe thì có thể dừng, thời gian sau uống tiếp tục.

Chữa chứng nóng gan

Nam giới thường xuyên uống rượu bia, sử dụng nhiều thuốc tân dược có thể uống nước cây cam thảo đất để mát gan, thải độc. Sử dụng 20 gram cây thảo nam nấu cùng với đường cát, chưng cách thủy. Uống nước hàng ngày (người tiểu đường nên cho ít đường) không uống thay nước lọc.

Giảm đau viêm họng mãn tính

Sử dụng bài thuốc uống hàng ngày để giảm đau do viêm họng. Dùng khoảng 1 nắm cam thảo nam tươi, đem đi giã nát cùng một ít muối, sau đó sắc thành thuốc dùng uống hàng ngày.

Chữa mụn rộp, eczema, thấp chẩn

Sử dụng một lượng cam thảo nam tươi vừa đủ, đem đi rửa sạch. Sau đó đem thảo dược đi giã nát, dùng đắp bên ngoài da ngăn viêm nhiễm.

Như vậy, qua bài viết này quý vị đã biết được tác dụng và các bài thuốc hữu ích từ cây cam thảo đất. Tuy nhiên, cây thuốc này có một số tác dụng phụ nên quý vị cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng. 

Leave a Reply

Your email address will not be published.